ΠΡΟΤΟΜΗ ΝΙΚΟΥ ΤΣΙΦΟΡΟΥ
ΜΝΗΜΕΙΑΚΑ
Γράφει ο Δημήτρης Αποστόλου - « Ελύμνιος »
Προλογικό
Ένα μικρό έντεχνο οδοιπορικό στα Μνημεία της Πρωτευούσης του Δήμου μας « Μαντουδίου , Λίμνης, Αγίας Άννας » - Λίμνης, με συνοπτικά στοιχεία του κάθε Μνημείου...με συνοπτικά « στοιχεία ταυτότητος » του δημιουργού - καλλιτέχνη, κι΄από μια ιστορία που διαφορότροπα κάθε φορά, συνδέεται με το καλλιτέχνημα, ή το Μνημείο.
Πριν φθάσουμε στην Προτομή...
Πάνε κάπου 30 χρόνια και βάλε! ( θαρρώ το 1992 ) όταν προσκλήθηκα να εκπροσωπήσω τον πολιτιστικό Δήμο μας ( τότε της « Λίμνης » ) σε μια πρωτοποριακή εκδήλωση της ανέκαθεν δραστήριας « Ενώσεως Λιμνίων Ευβοίας » - « Ε.Λ.Ε.» - ( επί Πρ/δρίας Κων/νου Ρούσσου & Γραμ. της δημ/γράφου Νίας Κομπορόζου ) στο « Πνευματικό Κέντρο των Αθηνών »...εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη του αλησμόνητου Νίκου Τσιφόρου!.. Εκεί είχα την τύχη ( παράλληλα και την έκπληξη! ), να βρεθώ - όχι μονάχα αναμέσω φίλων της ιστορικής Ένωσης - αλλά αναμέσω ονομαστών ομιλητών, καλλιτεχνικών προσωπικοτήτων, επώνυμων προσκεκλημένων... ( μεταξύ αυτών ο « Νέστωρ » της Βουλής Κων/νος Καλλίας )... και πλήθος λαού... ( « Άνθρωποι και ανθρωπάκια!.. » θα σχολίαζε από μια γωνιά ο τιμώμενος μακαρίτης Τσιφόρος! )... Εκεί έννοιωσα και την ιδιαίτερη συγκίνηση, γνωρίζοντας τους οικείους της οικογένειάς του... Στο πάνελ των ομιλητών ο δημοσιογράφος και λογοτέχνης Τάκης Νατσούλης, ο αείμνηστος αντ/δρος της « Ε.Ε.Σ. » Χρήστος Χειμώνας, ο ηθοποιός Δημήτρης Πετράτος, οι εμβόλιμα προσκληθέντες στο βήμα - ο στιχουργός Χρήστος Πύρπασος και ο γράφων « Ελύμνιος » - κι΄ακόμα στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα της βραδιάς, ο βαρύτονος μονωδός εποχής Σπύρος Σαλίγκαρος μετά της Χορωδίας των Κυριών « Τέρψις » στο καλλιτεχνικό κλείσιμο της βραδιάς...
Πόπη Πασπαλιάρη : Μια σπουδαία « Κυμαία »...
Ωστόσο, βασική εισηγήτρια της εκδήλωσης, υπήρξε η αείμνηστη λογοτέχνιδα - φιλόλογος εκπαιδευτικός - η « Κυμαία » Πόπη Πασπαλιάρη ( φίλη της Λίμνης και ομοίως αδελφική φίλη της Λιμνιώτισσας ποιήτριας Μαρίας Αγγελάκη ), η οποία εντέχνως και συνοπτικώς αναφέρθηκε στο τεράστιο συγγραφικό ( και όχι μόνο ) έργο του πολυγραφότατου συγγραφέα, χαρακτηρίζοντάς τον ως διαχρονικό « ψυχοανατόμο όλων των εποχών! »... Θεωρώντας πως είναι ίσως το ευστοχότερο βιογραφικό του Νίκου Τσιφόρου που αποδίδει την πολυσχιδή πνευματική του προσωπικότητα - ( και αγαστό με το δικό μου « Μνημειακό - έντεχνο οδοιπορικό » )... ερανίζομαι κομμάτι απ΄το αυθεντικό εκείνο « Τσιφορικό βιογραφικό », που η Κυμαία φίλη μου ( γνωριστήκαμε καλύτερα λίγο αργότερα ), είχε πρωτοπαρουσιάσει την βραδιά εκείνη « εν δήμω και δια ζώσης », ( εφιστώντας μου μάλιστα ανοιχτά από μικροφώνου, να εντείνω την προσοχή! )...
Νίκος Τσιφόρος : « Οξυδερκής και παρατηρητικός πέρασε τους ήρωές του μέσα απ΄όλες τις ηθικές μεταπτώσεις, για να αφήσει στον αναγνώστη την κριτική και την απόφαση. Θεολόγησε, χωρίς να σταματά ιδιαίτερα στα θεία. Πολιτικολόγησε, μένοντας μακριά από την φθορά της πολιτικής. Πολιτεύθηκε χωρίς κομπασμούς και περιαυτολογίες. Φιλοσόφησε, χωρίς να δέχεται το χρίσμα του φιλοσόφου. Κάγχασε για να συγκαλύψει. Γέλασε, για να αποκαλύψει. Δάκρυσε, για να τονίσει την αφαιρετική άρνηση. Σχολίασε, για να διορθώσει προθέσεις...ν΄ανακαλέσει κρίμματα... ν΄ανακαλύψει πάθη - αυτά που δυναστεύουν τον άνθρωπο...». Τον άνθρωπο, που τον ψυχογράφησε βαθιά... Κι΄ύστερα;..ε! τι ύστερα!.. Ύστερα προσκολλήθηκε ολοζωής συγγραφικώς και κατέγραψε τα λαϊκά συναξάρια γι΄ « άνθρωπους και ανθρωπάκια του! »...
...« Ο Νίκος Τσιφόρος γύρισε στη Λίμνη! »...
Λίγο μετά...Φθινόπωρο - ( Οκτώβρης του ΄95 ήτανε ) - κι΄ο Νίκος Τσιφόρος με πρωτοβουλίες της « Ε.Λ.Ε. » και την ανοιχτή συγκατάθεση της συζύγου και κόρης του...« γύρισε στην Λίμνη! »... Μέσα σ΄ένα κουτάκι μεταλλικό όλα κι΄όλα τα υπολείμματα της επίγειας παρουσίας του. Στο θρησκευτικό Μνημόσυνο η Χορωδία « Χαλκίδα ΄36 » ΄τον κατευόδωσε ιεροψαλτικά - « Μετά των Αγίων! »... Στο φιλολογικό του « ΕΛΥΜΝΙΟΥ » μνημόσυνο παρουσία των δικών του - οικογενειακών, προσκεκλημένων, φιλικών, και πλήθος συμπατριωτών... είχα την τιμή και συγκίνηση μεταξύ άλλων, να σκιαγραφήσω την προσωπικότητα και το έργο του εκλιπόντος - τόσο το εθνογραφικό, όσο και το αμίμητο χιουμοριστικό!.. Ύστερα στο ρέκβιεμ της « παλιννόστησης » Νίκου Τσιφόρου, η οστεοθήκη μεταφέρθηκε στην ιδιόκτητη ( τότε ) των Τσιφορέων « Παναγιά » και εναποτέθηκε σε διαμορφωμένο χώρο λιθομαρμάρινου Οστεοφυλακίου...
« Άξιο Τέκνο της Λίμνης! »...
Ανακυρήχθηκε και τιμήθηκε μεταθανατίως ως « Άξιο Τέκνο της Λίμνης » το 2002, από τον τότε νεοσύστατο Καποδιστριακό « Δήμο Ελυμνίων », Δημαρχεύοντος του Ανέστη Ψαρρού. ( Τα εύσημα του τιμηθέντος παρέλαβαν η σύζυγός του Χαρίκλεια Τσιφόρου και η κόρη του Νάνσυ ). Να σημειωθεί πως ήταν η μόνη τιμητική απονομή που « δέχθηκε » ο Τσιφόρος ( έστω και μεταθανατίως ) - αφού τα ελληνικά γράμματα τον αγνόησαν και ο λογιοτατισμός « του γύρισε τις πλάτες! »... Ήταν - έστω μικροτοπικά - η δικαίωση ενός « δεδικαιωμένου αεί - πάντα μπροστά το λευκό του χαρτί! », όπως για τούτον κάποτε κριτικά αποφάνθηκε ο ελλόγιμος Αγιαννιώτης Γιώργος Παπαστάμος...
«...και σκέψου λέει να σε κάνουν κι΄άγαλμα! »...
...Άγαλμα!.. να κουτσουλάνε στην κεφαλή σου τα περιστέρια!.. Αλλά το ΄θελε - δεν το ΄θελε ο ίδιος... το θέλησε επίμονα η « Ένωση Λιμνίων Ευβοίας »... το θέλησε διακαώς κι΄ο τότε Πρόεδρός της - ο χαλκέντερος Κώστας Ρούσσος που υλοποίησε την ιδέα - και πιότερο την αποδέχθηκε ο ίδιος ο Λιμνιώτικος λαός. Που στην πλειονότητά του...όχι! δεν γνώριζε το τεράστιο ψυχανατομικό έργο του συγγραφέα Τσιφόρου...αλλά που γνώριζε και που γουστάριζε τα έργα του στον Κινηματογράφο!.. Για τούτο κι΄έστησαν την Προτομή του εκεί, σε συμβολική κι΄ουσιαστική παρουσία...
Τα αποκαλυπτήρια!
1995 : 12 Σεπτεμβρίου, πάνω στην εμποροπανήγυρη της « Παναγιάς »... « Ακόμη το λέτε παζάρι;..μπράβο σας!.. », ρώτησε κι΄αποφάνθηκε μαζί ο ομιλητής των Τσιφορικών Αποκαλυπτηρίων, πνευματικός ακτιβιστής και στιχουργός Δημήτρης Ιατρόπουλος!.. Μιλήσαμε και χαιρετίσαμε πολλοί, διαβάσαμε και απαγγείλαμε... χαμογελάσαμε ευχάριστα επαναφέροντας αμίμητες «Τσιφορικές » ατάκες!,, « Καλά τα είπατε όλοι σας!..( μας συμπλήρωσε η μονάκριβη κόρη του, Αναστασία - Νάνσυ - )... ένα μονάχα δεν είπατε...πως ο Τσιφόρος υπήρξε υποδειγματικός σύζυγος και στοργικός πατέρας! »... Η κόρη - σίγουρα - αποκατέστησε κάποια παράληψη...μα τούτα τα γλυκά - ζεστά βιώματα, είναι που τα γνωρίζει μόνη της η κάθε οικογένεια...Ύστερα έγιναν τ΄αποκαλυπτήρια της Προτομής...κι΄οι στίχοι του ριμαδόρου - σαν όπως στέφανο τιμής - κατατεθήκαν επιτύμβια :
« Ο Νίκος ο Τσιφόρος τιμάται στην πατρίδα του / κι΄ας είναι αειφόρως της Προτομής ο χώρος / στην εμπασιά του Θέατρου / σαν φόρος... ( τιμής! ) »...
Ο καλλιτέχνης της Προτομής
Είναι ο Χαλκιδέος Γιώργος Καραχάλιος, ο ποιήσας τις Προτομές των Αντιστασιακών της Κατοχής - Κώστα Καραγιώργη & Κώστα Γαμβέτα ( στην Κεντρική Πλατεία Ηρώων της Λίμνης ), όπως εξέθεσα στα « Μνημειακά & Ελύμνια » ( 6 ) - 8/1/΄26 και ο αναγνώστης μπορεί τα αφορώντα τον καλλιτέχνη να πληροφορηθεί από εκεί. Εδώ μόνο θα συμπληρώσω μια επεξήγηση ( που δεν αφορά βεβαίως τον γλύπτη, αλλά τους τότε δημοτικούς μας εμπλεκόμενους ) σε σχέση με την εύστοχη μεν θέση της Προτομής ενός κατ΄εξοχήν θεατράνθρωπου, όπως ο σεναριογράφος Νίκος Τσιφόρος, έμπροσθεν χώρου Τέχνης - όπως το Κιν/θέατρο « ΕΛΥΜΝΙΟΝ » - πλην όμως θα έπρεπε να είναι στο κέντρο της προσόψεως του Κτιρίου αναμέσω των δύο υαλοφράκτων θυρών, στην κατακόρυφο από της του ανωρόφου αετωματικής επίστεψης. Η τωρινή πλαϊνή θέση - ως « ανθρώπου της διπλανής πόρτας! » - και η οριακή γειτνίαση μετά της μεσότοιχης Καφετέριας, στερεί τον απαιτούμενο χώρο ενός τιμητικού Μνημείου και μισοκρύπτοντας υποβαθμίζει την προσωπικότητα του τιμώμενου...
Στην « Πινακοθήκη των μακαρίων! »...
Πρωινή δροσούλα στο ιπποτικό εξωκλήσι της « Παναγιάς »... «...κι’ ο ίσκιος στενός κάτω απ΄τα κυπαρίσσια...» και σαν ίσκιος μου φάνταζε μες΄το μεταλλικό κλειδωμένο ( μην αποδράσει!) κουτί, ο μακαρίτης πολυτάλαντος συγγραφέας, που τώρα κρατούσα ακουμπισμένο στα πόδια μου, καθιστός κάτω απ΄τα βαρύσκιωτα κυπαρίσσια... Μια « δράκα » κόκκαλα όλα-κι΄όλα! - ( και σαν ν΄ακούω τη φωνή του να λέει ) - « έχω αμπέλια, έχω χωράφια, έχω γης!.. Κανένας άνθρωπος δεν έχει γης!.. Η γης έχει εμάς...και δε μένει παρά η σκόνη της παρασκόνης μας! »... Πάρα πέρα ν΄ακούγεται μονότονη - σπαστική, στης ερημιάς την σιγή η αξίνα του νεκροθάφτη που ΄σκαβε το μνημούρι το υστερνό - αυτό που θ΄αναπαυόταν στον άλλο σύσκιο κόσμο των « Νιμπελούγκεν » ο ευφυολόγος και πληθωρικός άλλοτε συγγραφέας!.. ( Είπα, ήχο μονότονο - σπαστικό... κι΄όποιος θυμάται ( αν το ΄χει διαβάσαει ) στο « Καθώς ψυχορραγώ » του Νομπελίστα Φώκνερ, τον χήρο Ανς να καρφώνει ξερά ένα - προς ένα τα καρφιά στο κιβούρι της πεθαμένης γυναίκας του Άντι...θα με συμμεριστεί στο μακάβριο τούτο που με συνεπήρε συναίσθημα! )...Ν΄ανοίξω το κουτί!... Ιεροσυλία!.. Βεβήλωση!.. ( άλλωστε ήταν κλειδωμένο! )...Μα μια χαραμάδα - σχισμή, τόση δα! ( όση άφηνε ανοχή το λουκέτο )...και θάρρεψα προς στιγμή - ίδια αλαφροΐσκιωτος ή παρμένος! - πως ψίθυροι κι΄οραματισμοί... ψελισμοί αξεδιάλυτοι και αχλή...φωνές ασαφείς, φωτογραφίες θολότρεμες - κουνημένες... κι΄εικόνες το ίδιο θαμπές... περνούσαν μπροστά απ΄τα μάτια μου... Ως ήμουν « παρμένος! » - μαζί κι΄ενεός... σαστισμένες φωνές στροβιλίζονταν στους λαβύρινθους των αυτιών μου!.. θεατρικά σκηνικά - μα κι΄ασπρόμαυρα φιλμς της « χρυσής εποχής » του παλιού ελληνικού κινηματογράφου...ορμαθός κι΄αριθμός συγχωρεμένων - αλησμονήτων καλλιτεχνών γοργοπερνούσαν ( θαρρούσα ) μπροστά μου!...Αυλωνίτης, Βασιλειάδου, Λογοθετίδης, Σαπφώ Νοταρά, Μακρής και Αρώνη...Κωνσταντάρας και Ευθυμίου...Καρέζη και Βουγιουκλάκη... Βρανά και Φωτόπουλος και Λαμπέτη...κι΄ο Τσαγανέας και ο Ζερβός, κι΄ο Σταύρος Ξενίδης!.. Σκηνοθέτες σαν τον Γιώργο Τζαβέλλα...θεατρικοί συγγραφείς όπως ο Σακελλάριος...συνθέτες και μουσικοί σαν τον Αττίκ και Σουγιούλ...παραγωγοί όπως ο Φίνος!... Θίασος μισοδιάφανος, αλλοκοσμικός κι΄αλλοδιάστατος, που περίμενε στην πάρα πάνω... υπερουράνια - υπερκόσμια διάσταση - το Νίκο Τσιφόρο!..
Ρέκβιεμ!...
Έτοιμος!.. μου φώναξε ο εργάτης - « βαρκάρης αυτός του Αχέροντα »!.. « Έτοιμος! » είπα... Σαν σίφουνας με στροβιλισμό...σαν όπως ρουφήχτρα συμπαντική...ο απόκοσμος « Θίασος » στριμώχτήκε στη ρογμή και ρουφήχθηκε στο κιβούρι!.. Τα οράματα έλαβαν τέλος!..Ύστερα, το κιβωτιόσχημο Μνήμα σκέπασαν η καλυπτήρια λίθινη πλάκα κι΄η βουβαμάρα!.. αυτή η αιώνια σιωπή!.. Ο Νίκος Τσιφόρος πέρασε στων Μακάρων - Απέθαντων - την πάρα πάνω Διάσταση!..
Νίκος Τσιφόρος - Επιτύμβιο
Ο Νίκος ο Τσιφόρος / τρανός κονδυλοφόρος / Αριστοφάνης της σκηνής, Μολιέρος και Ροΐδης / της ιστορίας σαρκαστής / της σάτιρας ανηλεής / και Ρίζος και Σταυρίδης.
Ο Νίκος ο Τσιφόρος / στο γράψιμο μαγκιόρος / των μύθων μας ερμηνευτής, της πένας γαλαντόμος / της πιάτσας συναξαριστής / στις ιστορίες της ζωής / βαθύς ψυχανατόμος.
Ο Νίκος ο Τσιφόρος / πότε κονκισταδόρος και πότε σταυροφόρος / τιμάται στην πατρίδα του / κι΄ας είναι αειφόρως της προτομής ο χώρος / στην εμπασιά του Θέατρου / σαν φόρος!.. ( τιμής! ).
Λίμνη - 12 Σεπτεμβρίου 2010 - αποκαλυπτήρια προτομής Νίκου Τσιφόρου
Του Δημήτρη Αποστόλου - « Ελύμνιου »
Σημειώσεις :
α). Πληροφορίες για την συγγραφή του παρόντος, αντλήθηκαν μέσα από αριθμό ομιλιών και δημοσιευμάτων ( εφημεριδικών, περιοδικών, ηλεκτρονικών ) του Δ.Α. « Ελύμνιου » ( Προσωπικό του Αρχείο ), ως και από τα αρχειακά φύλλα της εφημ. « Λιμνιώτικης Φωνής » της « Ε.Λ.Ε.». Βοήθημα στάθηκε και το αφιερωματικό βιβλίο της Ευθυμίας Παπασπύρου - Καραδημητρίου « Νίκος Τσιφόρος, ο Όμηρος του υπόκοσμου ». Πρόσθετες πληροφορίες παρείχαν εγκυκλοπαιδικές αναζητήσεις, ηλεκτρονικές του Διαδικτύου, ΑΙ κ.α. Ακόμα πληροφορίες παρεσχέθησαν και από συγγενικό ( της Λίμνης ) κύκλο του συγγραφέως.
β ). Η οικογένεια του μακαρίτου - πέρα από την ευγενή πράξη διάθεσης των οστών - ( ήταν ενταφιασμένος στο Α΄Νεκροταφείο των Αθηνών ) - υπήρξε και δωρητής του Ιστοριο-λαογραφικού Μουσείου της Λίμνης, δωρίζοντας προσωπικά κειμήλια του μεταστάντος Ν.Τ.
γ ). Να σημειώσω πως και το Οστεοφυλάκιο-Μνήμα του Νίκου Τσιφόρου στον χώρο της « Παναγιάς » χρειάζεται την αρτιότερη επιμέλειά του, καθώς η εμβέλεια της προσωπικότητος του ενταφιασθέντος το καθιστά ως επισκέψιμο Μνημείο αναζήτησης από τον καλλιτεχνικό, συγγραφικό και λοιπό πνευματικό κόσμο.
Στην φωτό της Ανθής Αποστόλου : Ο « Νίκος Τσιφόρος » εφημερεύει πλάι στο Δημοτικό Κινηματο-θέατρο της Λίμνης « ΕΛΥΜΝΙΟΝ ».
ΜΝΗΜΕΙΑΚΑ
Γράφει ο Δημήτρης Αποστόλου - « Ελύμνιος »
Προλογικό
Ένα μικρό έντεχνο οδοιπορικό στα Μνημεία της Πρωτευούσης του Δήμου μας « Μαντουδίου , Λίμνης, Αγίας Άννας » - Λίμνης, με συνοπτικά στοιχεία του κάθε Μνημείου...με συνοπτικά « στοιχεία ταυτότητος » του δημιουργού - καλλιτέχνη, κι΄από μια ιστορία που διαφορότροπα κάθε φορά, συνδέεται με το καλλιτέχνημα, ή το Μνημείο.
Πριν φθάσουμε στην Προτομή...
Πάνε κάπου 30 χρόνια και βάλε! ( θαρρώ το 1992 ) όταν προσκλήθηκα να εκπροσωπήσω τον πολιτιστικό Δήμο μας ( τότε της « Λίμνης » ) σε μια πρωτοποριακή εκδήλωση της ανέκαθεν δραστήριας « Ενώσεως Λιμνίων Ευβοίας » - « Ε.Λ.Ε.» - ( επί Πρ/δρίας Κων/νου Ρούσσου & Γραμ. της δημ/γράφου Νίας Κομπορόζου ) στο « Πνευματικό Κέντρο των Αθηνών »...εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη του αλησμόνητου Νίκου Τσιφόρου!.. Εκεί είχα την τύχη ( παράλληλα και την έκπληξη! ), να βρεθώ - όχι μονάχα αναμέσω φίλων της ιστορικής Ένωσης - αλλά αναμέσω ονομαστών ομιλητών, καλλιτεχνικών προσωπικοτήτων, επώνυμων προσκεκλημένων... ( μεταξύ αυτών ο « Νέστωρ » της Βουλής Κων/νος Καλλίας )... και πλήθος λαού... ( « Άνθρωποι και ανθρωπάκια!.. » θα σχολίαζε από μια γωνιά ο τιμώμενος μακαρίτης Τσιφόρος! )... Εκεί έννοιωσα και την ιδιαίτερη συγκίνηση, γνωρίζοντας τους οικείους της οικογένειάς του... Στο πάνελ των ομιλητών ο δημοσιογράφος και λογοτέχνης Τάκης Νατσούλης, ο αείμνηστος αντ/δρος της « Ε.Ε.Σ. » Χρήστος Χειμώνας, ο ηθοποιός Δημήτρης Πετράτος, οι εμβόλιμα προσκληθέντες στο βήμα - ο στιχουργός Χρήστος Πύρπασος και ο γράφων « Ελύμνιος » - κι΄ακόμα στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα της βραδιάς, ο βαρύτονος μονωδός εποχής Σπύρος Σαλίγκαρος μετά της Χορωδίας των Κυριών « Τέρψις » στο καλλιτεχνικό κλείσιμο της βραδιάς...
Πόπη Πασπαλιάρη : Μια σπουδαία « Κυμαία »...
Ωστόσο, βασική εισηγήτρια της εκδήλωσης, υπήρξε η αείμνηστη λογοτέχνιδα - φιλόλογος εκπαιδευτικός - η « Κυμαία » Πόπη Πασπαλιάρη ( φίλη της Λίμνης και ομοίως αδελφική φίλη της Λιμνιώτισσας ποιήτριας Μαρίας Αγγελάκη ), η οποία εντέχνως και συνοπτικώς αναφέρθηκε στο τεράστιο συγγραφικό ( και όχι μόνο ) έργο του πολυγραφότατου συγγραφέα, χαρακτηρίζοντάς τον ως διαχρονικό « ψυχοανατόμο όλων των εποχών! »... Θεωρώντας πως είναι ίσως το ευστοχότερο βιογραφικό του Νίκου Τσιφόρου που αποδίδει την πολυσχιδή πνευματική του προσωπικότητα - ( και αγαστό με το δικό μου « Μνημειακό - έντεχνο οδοιπορικό » )... ερανίζομαι κομμάτι απ΄το αυθεντικό εκείνο « Τσιφορικό βιογραφικό », που η Κυμαία φίλη μου ( γνωριστήκαμε καλύτερα λίγο αργότερα ), είχε πρωτοπαρουσιάσει την βραδιά εκείνη « εν δήμω και δια ζώσης », ( εφιστώντας μου μάλιστα ανοιχτά από μικροφώνου, να εντείνω την προσοχή! )...
Νίκος Τσιφόρος : « Οξυδερκής και παρατηρητικός πέρασε τους ήρωές του μέσα απ΄όλες τις ηθικές μεταπτώσεις, για να αφήσει στον αναγνώστη την κριτική και την απόφαση. Θεολόγησε, χωρίς να σταματά ιδιαίτερα στα θεία. Πολιτικολόγησε, μένοντας μακριά από την φθορά της πολιτικής. Πολιτεύθηκε χωρίς κομπασμούς και περιαυτολογίες. Φιλοσόφησε, χωρίς να δέχεται το χρίσμα του φιλοσόφου. Κάγχασε για να συγκαλύψει. Γέλασε, για να αποκαλύψει. Δάκρυσε, για να τονίσει την αφαιρετική άρνηση. Σχολίασε, για να διορθώσει προθέσεις...ν΄ανακαλέσει κρίμματα... ν΄ανακαλύψει πάθη - αυτά που δυναστεύουν τον άνθρωπο...». Τον άνθρωπο, που τον ψυχογράφησε βαθιά... Κι΄ύστερα;..ε! τι ύστερα!.. Ύστερα προσκολλήθηκε ολοζωής συγγραφικώς και κατέγραψε τα λαϊκά συναξάρια γι΄ « άνθρωπους και ανθρωπάκια του! »...
...« Ο Νίκος Τσιφόρος γύρισε στη Λίμνη! »...
Λίγο μετά...Φθινόπωρο - ( Οκτώβρης του ΄95 ήτανε ) - κι΄ο Νίκος Τσιφόρος με πρωτοβουλίες της « Ε.Λ.Ε. » και την ανοιχτή συγκατάθεση της συζύγου και κόρης του...« γύρισε στην Λίμνη! »... Μέσα σ΄ένα κουτάκι μεταλλικό όλα κι΄όλα τα υπολείμματα της επίγειας παρουσίας του. Στο θρησκευτικό Μνημόσυνο η Χορωδία « Χαλκίδα ΄36 » ΄τον κατευόδωσε ιεροψαλτικά - « Μετά των Αγίων! »... Στο φιλολογικό του « ΕΛΥΜΝΙΟΥ » μνημόσυνο παρουσία των δικών του - οικογενειακών, προσκεκλημένων, φιλικών, και πλήθος συμπατριωτών... είχα την τιμή και συγκίνηση μεταξύ άλλων, να σκιαγραφήσω την προσωπικότητα και το έργο του εκλιπόντος - τόσο το εθνογραφικό, όσο και το αμίμητο χιουμοριστικό!.. Ύστερα στο ρέκβιεμ της « παλιννόστησης » Νίκου Τσιφόρου, η οστεοθήκη μεταφέρθηκε στην ιδιόκτητη ( τότε ) των Τσιφορέων « Παναγιά » και εναποτέθηκε σε διαμορφωμένο χώρο λιθομαρμάρινου Οστεοφυλακίου...
« Άξιο Τέκνο της Λίμνης! »...
Ανακυρήχθηκε και τιμήθηκε μεταθανατίως ως « Άξιο Τέκνο της Λίμνης » το 2002, από τον τότε νεοσύστατο Καποδιστριακό « Δήμο Ελυμνίων », Δημαρχεύοντος του Ανέστη Ψαρρού. ( Τα εύσημα του τιμηθέντος παρέλαβαν η σύζυγός του Χαρίκλεια Τσιφόρου και η κόρη του Νάνσυ ). Να σημειωθεί πως ήταν η μόνη τιμητική απονομή που « δέχθηκε » ο Τσιφόρος ( έστω και μεταθανατίως ) - αφού τα ελληνικά γράμματα τον αγνόησαν και ο λογιοτατισμός « του γύρισε τις πλάτες! »... Ήταν - έστω μικροτοπικά - η δικαίωση ενός « δεδικαιωμένου αεί - πάντα μπροστά το λευκό του χαρτί! », όπως για τούτον κάποτε κριτικά αποφάνθηκε ο ελλόγιμος Αγιαννιώτης Γιώργος Παπαστάμος...
«...και σκέψου λέει να σε κάνουν κι΄άγαλμα! »...
...Άγαλμα!.. να κουτσουλάνε στην κεφαλή σου τα περιστέρια!.. Αλλά το ΄θελε - δεν το ΄θελε ο ίδιος... το θέλησε επίμονα η « Ένωση Λιμνίων Ευβοίας »... το θέλησε διακαώς κι΄ο τότε Πρόεδρός της - ο χαλκέντερος Κώστας Ρούσσος που υλοποίησε την ιδέα - και πιότερο την αποδέχθηκε ο ίδιος ο Λιμνιώτικος λαός. Που στην πλειονότητά του...όχι! δεν γνώριζε το τεράστιο ψυχανατομικό έργο του συγγραφέα Τσιφόρου...αλλά που γνώριζε και που γουστάριζε τα έργα του στον Κινηματογράφο!.. Για τούτο κι΄έστησαν την Προτομή του εκεί, σε συμβολική κι΄ουσιαστική παρουσία...
Τα αποκαλυπτήρια!
1995 : 12 Σεπτεμβρίου, πάνω στην εμποροπανήγυρη της « Παναγιάς »... « Ακόμη το λέτε παζάρι;..μπράβο σας!.. », ρώτησε κι΄αποφάνθηκε μαζί ο ομιλητής των Τσιφορικών Αποκαλυπτηρίων, πνευματικός ακτιβιστής και στιχουργός Δημήτρης Ιατρόπουλος!.. Μιλήσαμε και χαιρετίσαμε πολλοί, διαβάσαμε και απαγγείλαμε... χαμογελάσαμε ευχάριστα επαναφέροντας αμίμητες «Τσιφορικές » ατάκες!,, « Καλά τα είπατε όλοι σας!..( μας συμπλήρωσε η μονάκριβη κόρη του, Αναστασία - Νάνσυ - )... ένα μονάχα δεν είπατε...πως ο Τσιφόρος υπήρξε υποδειγματικός σύζυγος και στοργικός πατέρας! »... Η κόρη - σίγουρα - αποκατέστησε κάποια παράληψη...μα τούτα τα γλυκά - ζεστά βιώματα, είναι που τα γνωρίζει μόνη της η κάθε οικογένεια...Ύστερα έγιναν τ΄αποκαλυπτήρια της Προτομής...κι΄οι στίχοι του ριμαδόρου - σαν όπως στέφανο τιμής - κατατεθήκαν επιτύμβια :
« Ο Νίκος ο Τσιφόρος τιμάται στην πατρίδα του / κι΄ας είναι αειφόρως της Προτομής ο χώρος / στην εμπασιά του Θέατρου / σαν φόρος... ( τιμής! ) »...
Ο καλλιτέχνης της Προτομής
Είναι ο Χαλκιδέος Γιώργος Καραχάλιος, ο ποιήσας τις Προτομές των Αντιστασιακών της Κατοχής - Κώστα Καραγιώργη & Κώστα Γαμβέτα ( στην Κεντρική Πλατεία Ηρώων της Λίμνης ), όπως εξέθεσα στα « Μνημειακά & Ελύμνια » ( 6 ) - 8/1/΄26 και ο αναγνώστης μπορεί τα αφορώντα τον καλλιτέχνη να πληροφορηθεί από εκεί. Εδώ μόνο θα συμπληρώσω μια επεξήγηση ( που δεν αφορά βεβαίως τον γλύπτη, αλλά τους τότε δημοτικούς μας εμπλεκόμενους ) σε σχέση με την εύστοχη μεν θέση της Προτομής ενός κατ΄εξοχήν θεατράνθρωπου, όπως ο σεναριογράφος Νίκος Τσιφόρος, έμπροσθεν χώρου Τέχνης - όπως το Κιν/θέατρο « ΕΛΥΜΝΙΟΝ » - πλην όμως θα έπρεπε να είναι στο κέντρο της προσόψεως του Κτιρίου αναμέσω των δύο υαλοφράκτων θυρών, στην κατακόρυφο από της του ανωρόφου αετωματικής επίστεψης. Η τωρινή πλαϊνή θέση - ως « ανθρώπου της διπλανής πόρτας! » - και η οριακή γειτνίαση μετά της μεσότοιχης Καφετέριας, στερεί τον απαιτούμενο χώρο ενός τιμητικού Μνημείου και μισοκρύπτοντας υποβαθμίζει την προσωπικότητα του τιμώμενου...
Στην « Πινακοθήκη των μακαρίων! »...
Πρωινή δροσούλα στο ιπποτικό εξωκλήσι της « Παναγιάς »... «...κι’ ο ίσκιος στενός κάτω απ΄τα κυπαρίσσια...» και σαν ίσκιος μου φάνταζε μες΄το μεταλλικό κλειδωμένο ( μην αποδράσει!) κουτί, ο μακαρίτης πολυτάλαντος συγγραφέας, που τώρα κρατούσα ακουμπισμένο στα πόδια μου, καθιστός κάτω απ΄τα βαρύσκιωτα κυπαρίσσια... Μια « δράκα » κόκκαλα όλα-κι΄όλα! - ( και σαν ν΄ακούω τη φωνή του να λέει ) - « έχω αμπέλια, έχω χωράφια, έχω γης!.. Κανένας άνθρωπος δεν έχει γης!.. Η γης έχει εμάς...και δε μένει παρά η σκόνη της παρασκόνης μας! »... Πάρα πέρα ν΄ακούγεται μονότονη - σπαστική, στης ερημιάς την σιγή η αξίνα του νεκροθάφτη που ΄σκαβε το μνημούρι το υστερνό - αυτό που θ΄αναπαυόταν στον άλλο σύσκιο κόσμο των « Νιμπελούγκεν » ο ευφυολόγος και πληθωρικός άλλοτε συγγραφέας!.. ( Είπα, ήχο μονότονο - σπαστικό... κι΄όποιος θυμάται ( αν το ΄χει διαβάσαει ) στο « Καθώς ψυχορραγώ » του Νομπελίστα Φώκνερ, τον χήρο Ανς να καρφώνει ξερά ένα - προς ένα τα καρφιά στο κιβούρι της πεθαμένης γυναίκας του Άντι...θα με συμμεριστεί στο μακάβριο τούτο που με συνεπήρε συναίσθημα! )...Ν΄ανοίξω το κουτί!... Ιεροσυλία!.. Βεβήλωση!.. ( άλλωστε ήταν κλειδωμένο! )...Μα μια χαραμάδα - σχισμή, τόση δα! ( όση άφηνε ανοχή το λουκέτο )...και θάρρεψα προς στιγμή - ίδια αλαφροΐσκιωτος ή παρμένος! - πως ψίθυροι κι΄οραματισμοί... ψελισμοί αξεδιάλυτοι και αχλή...φωνές ασαφείς, φωτογραφίες θολότρεμες - κουνημένες... κι΄εικόνες το ίδιο θαμπές... περνούσαν μπροστά απ΄τα μάτια μου... Ως ήμουν « παρμένος! » - μαζί κι΄ενεός... σαστισμένες φωνές στροβιλίζονταν στους λαβύρινθους των αυτιών μου!.. θεατρικά σκηνικά - μα κι΄ασπρόμαυρα φιλμς της « χρυσής εποχής » του παλιού ελληνικού κινηματογράφου...ορμαθός κι΄αριθμός συγχωρεμένων - αλησμονήτων καλλιτεχνών γοργοπερνούσαν ( θαρρούσα ) μπροστά μου!...Αυλωνίτης, Βασιλειάδου, Λογοθετίδης, Σαπφώ Νοταρά, Μακρής και Αρώνη...Κωνσταντάρας και Ευθυμίου...Καρέζη και Βουγιουκλάκη... Βρανά και Φωτόπουλος και Λαμπέτη...κι΄ο Τσαγανέας και ο Ζερβός, κι΄ο Σταύρος Ξενίδης!.. Σκηνοθέτες σαν τον Γιώργο Τζαβέλλα...θεατρικοί συγγραφείς όπως ο Σακελλάριος...συνθέτες και μουσικοί σαν τον Αττίκ και Σουγιούλ...παραγωγοί όπως ο Φίνος!... Θίασος μισοδιάφανος, αλλοκοσμικός κι΄αλλοδιάστατος, που περίμενε στην πάρα πάνω... υπερουράνια - υπερκόσμια διάσταση - το Νίκο Τσιφόρο!..
Ρέκβιεμ!...
Έτοιμος!.. μου φώναξε ο εργάτης - « βαρκάρης αυτός του Αχέροντα »!.. « Έτοιμος! » είπα... Σαν σίφουνας με στροβιλισμό...σαν όπως ρουφήχτρα συμπαντική...ο απόκοσμος « Θίασος » στριμώχτήκε στη ρογμή και ρουφήχθηκε στο κιβούρι!.. Τα οράματα έλαβαν τέλος!..Ύστερα, το κιβωτιόσχημο Μνήμα σκέπασαν η καλυπτήρια λίθινη πλάκα κι΄η βουβαμάρα!.. αυτή η αιώνια σιωπή!.. Ο Νίκος Τσιφόρος πέρασε στων Μακάρων - Απέθαντων - την πάρα πάνω Διάσταση!..
Νίκος Τσιφόρος - Επιτύμβιο
Ο Νίκος ο Τσιφόρος / τρανός κονδυλοφόρος / Αριστοφάνης της σκηνής, Μολιέρος και Ροΐδης / της ιστορίας σαρκαστής / της σάτιρας ανηλεής / και Ρίζος και Σταυρίδης.
Ο Νίκος ο Τσιφόρος / στο γράψιμο μαγκιόρος / των μύθων μας ερμηνευτής, της πένας γαλαντόμος / της πιάτσας συναξαριστής / στις ιστορίες της ζωής / βαθύς ψυχανατόμος.
Ο Νίκος ο Τσιφόρος / πότε κονκισταδόρος και πότε σταυροφόρος / τιμάται στην πατρίδα του / κι΄ας είναι αειφόρως της προτομής ο χώρος / στην εμπασιά του Θέατρου / σαν φόρος!.. ( τιμής! ).
Λίμνη - 12 Σεπτεμβρίου 2010 - αποκαλυπτήρια προτομής Νίκου Τσιφόρου
Του Δημήτρη Αποστόλου - « Ελύμνιου »
Σημειώσεις :
α). Πληροφορίες για την συγγραφή του παρόντος, αντλήθηκαν μέσα από αριθμό ομιλιών και δημοσιευμάτων ( εφημεριδικών, περιοδικών, ηλεκτρονικών ) του Δ.Α. « Ελύμνιου » ( Προσωπικό του Αρχείο ), ως και από τα αρχειακά φύλλα της εφημ. « Λιμνιώτικης Φωνής » της « Ε.Λ.Ε.». Βοήθημα στάθηκε και το αφιερωματικό βιβλίο της Ευθυμίας Παπασπύρου - Καραδημητρίου « Νίκος Τσιφόρος, ο Όμηρος του υπόκοσμου ». Πρόσθετες πληροφορίες παρείχαν εγκυκλοπαιδικές αναζητήσεις, ηλεκτρονικές του Διαδικτύου, ΑΙ κ.α. Ακόμα πληροφορίες παρεσχέθησαν και από συγγενικό ( της Λίμνης ) κύκλο του συγγραφέως.
β ). Η οικογένεια του μακαρίτου - πέρα από την ευγενή πράξη διάθεσης των οστών - ( ήταν ενταφιασμένος στο Α΄Νεκροταφείο των Αθηνών ) - υπήρξε και δωρητής του Ιστοριο-λαογραφικού Μουσείου της Λίμνης, δωρίζοντας προσωπικά κειμήλια του μεταστάντος Ν.Τ.
γ ). Να σημειώσω πως και το Οστεοφυλάκιο-Μνήμα του Νίκου Τσιφόρου στον χώρο της « Παναγιάς » χρειάζεται την αρτιότερη επιμέλειά του, καθώς η εμβέλεια της προσωπικότητος του ενταφιασθέντος το καθιστά ως επισκέψιμο Μνημείο αναζήτησης από τον καλλιτεχνικό, συγγραφικό και λοιπό πνευματικό κόσμο.
Στην φωτό της Ανθής Αποστόλου : Ο « Νίκος Τσιφόρος » εφημερεύει πλάι στο Δημοτικό Κινηματο-θέατρο της Λίμνης « ΕΛΥΜΝΙΟΝ ».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου