Αυτή η εξαιρετική έγχρωμη χαλκογραφία αποτελεί ένα πολύτιμο τεκμήριο για την καθημερινή ζωή και τις παραδόσεις στην Ελλάδα των αρχών του 19ου αιώνα, όπως τις κατέγραψε το έμπειρο βλέμμα του Βαρώνου Otto Magnus von Stackelberg.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: BARON OTTO MAGNUS VON STACKELBERG
Η ΣΚΗΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Το έργο μας μεταφέρει σε έναν εξωτερικό χώρο στη Λίμνη Ευβοίας, όπου μια ομάδα γυναικών επιδίδεται σε παραδοσιακές ασχολίες της οικιακής οικονομίας. Το τοπίο είναι ειδυλλιακό, με πλούσια βλάστηση και έναν εντυπωσιακό φοίνικα να δεσπόζει στα αριστερά, υπογραμμίζοντας τον
μεσογειακό χαρακτήρα της περιοχής. Στο βάθος διακρίνονται τα σπίτια του χωριού σκαρφαλωμένα στους λόφους, ενώ στα δεξιά βλέπουμε ένα οίκημα με χαγιάτι, κάτω από το οποίο είναι απλωμένα σταφύλια ή καρποί για ξήρανση.
. Οι ενδυμασίες ωστόσο ( παρ΄όλη την σπουδαιότητά τους και τα στοιχεία που μας παρέχουν ), δεν ανήκουν στις παραδοσιακές Λιμνιώτικες « ναυτικές φορεσιές », αλλά κατά ενδυματολόγους ερευνητές χαρακτηρίζουν φορεσιές της απέναντι Ρουμελιώτικης Στερεάς ( π.χ. Αταλάντης κ.α. ). Πιθανολογείται και πάλι, πως σαν επέστρεφαν οι Ευρωπαίοι αυτοί περιηγητές πίσω στον τόπο τους και στα καλλιτεχνικά εργαστήριά τους, ολοκλήρωναν με χρώματα τα ιχνογραφήματα - σκιτσογραφήματα που είχαν στις περιοδείες τους συγκεντρώσει...και τότε - ή φορές μη ενθυμούμενοι οι ίδιοι, ή οι μαθητές των εργαστηρίων τους - πέφτοντας σε σύγχυση - έντυσαν τις Λιμνιώτισσες με φορεσιές είτε της Στερεάς, είτε άλλων μεσογειακών χωριών της Ευβοίας!1
Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΚΛΩΣΤΟΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ
Στο κέντρο της σύνθεσης, η προσοχή στρέφεται στις διαδικασίες επεξεργασίας του μαλλιού ή του βαμβακιού:
Η παρουσία των μικρών παιδιών, όπως το κορίτσι που διαβάζει ένα βιβλίο στο πρώτο πλάνο, προσδίδει μια αίσθηση οικογενειακής θαλπωρής και συνέχειας, αναδεικνύοντας τη σημασία της εκπαίδευσης και της μεταφοράς της γνώσης μέσα στο σπίτι.
Η χαλκογραφία αυτή δεν είναι απλώς μια καλλιτεχνική απεικόνιση, αλλά μια εθνογραφική καταγραφή που διασώζει τις συνήθειες, την αρχιτεκτονική και την κοινωνική δομή της προεπαναστατικής και πρώιμης επαναστατικής Ελλάδας.
ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΑΣ
Η σκηνή αποτελεί ένα πλήρες πανόραμα της επεξεργασίας των ινών, από την πρώτη ύλη μέχρι το έτοιμο ύφασμα:
Η Μεγάλη Ανέμη (Δεξιά): Η γυναίκα στα δεξιά χειρίζεται έναν εντυπωσιακό ξύλινο τροχό. Πρόκειται για μια ανέμη μεγάλου μεγέθους, η οποία χρησιμοποιείται για να ξετυλίγει το νήμα από τις θηλιές (κουλούρες) και να το μεταφέρει σε μικρότερα μασούρια ή σωλήνες, προετοιμάζοντάς το για το υφάδι του αργαλειού.
Ο Οριζόντιος Αργαλειός (Βάθος): Κάτω από το ξύλινο υπόστεγο, διακρίνεται καθαρά ο σκελετός ενός οριζόντιου αργαλειού. Μια φιγούρα σκύβει πάνω από το στημόνι, δείχνοντας τη διαδικασία της ύφανσης. Η τοποθέτηση του αργαλειού σε ημιυπαίθριο χώρο (χαγιάτι) ήταν συνηθισμένη για την εκμετάλλευση του φυσικού φωτός.
Προετοιμασία Νήματος (Αριστερά): Η ομάδα στα αριστερά φαίνεται να ασχολείται με το λανάρισμα (το ξάσιμο του μαλλιού ώστε να ευθυγραμμιστούν οι ίνες) ή το στρίψιμο της κλωστής. Η στάση των σωμάτων δείχνει μια συλλογική προσπάθεια, όπου η εργασία συνδυάζεται με την κοινωνική συναναστροφή.
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Η Αποξήρανση Καρπών: Στο πάνω μέρος του χαγιατιού, κρέμονται μεγάλες αρμαθιές από σταφύλια ή καπνά. Αυτό υποδηλώνει την πολυδιάστατη οικονομία της Εύβοιας, όπου η αμπελουργία και η καλλιέργεια γης συμβάδιζαν με την υφαντική.
.
Το Τοπίο: Ο Stackelberg προσθέτει έναν εξωτικό τόνο με τον φοίνικα, στοιχείο που συχνά χρησιμοποιούσαν οι περιηγητές για να τονίσουν την "Ανατολίτικη" γοητεία της Ελλάδας, αν και οι φοίνικες όντως υπήρχαν σε παραθαλάσσιους οικισμούς όπως η Λίμνη.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Μια από τις πιο συγκινητικές λεπτομέρειες είναι η καθιστή φιγούρα στο κέντρο που κρατά ένα ανοιχτό βιβλίο. Σε μια εποχή όπου ο αναλφαβητισμός ήταν υψηλός, η παρουσία ενός βιβλίου σε μια σκηνή καθημερινής εργασίας υπογραμμίζει την πνευματική αφύπνιση των Ελλήνων κατά την περίοδο της Παλιγγενεσίας.
1.Σημ.Ευχαριστούμε τον κύριο Δ.Αποστόλου για τις χρήσιμες πληροφορίες που παρείχε.
.jpg)
