ΠΑΛΙΑ ΓΕΙΤΟΝΙΑ!..

«...στο δρομάκι το στενό σου / παλιά γειτονιά τραγουδάει το δειλινό σου...»

Γράφει ο Δημήτρης Αποστόλου - « Ελύμνιος »

-.-

Όχι πως θυμήθηκα κάποιους « παλιομοδίτικους » σήμερα στίχους του αλησμόνητου Σακελλάριου...αλλά να!.. τις Αποκριές τότε τις περνούσαμε πιο λιτές, πιο σεμνές, πιο οικογενειακές και πιο παρεΐστικες, τραγουδώντας χορωδιακές καντάδες - σαν όπως « Άστα τα μαλλάκια σου ανακατεμένα!..» του Μιχάλη Σουγιούλ...ή σαν όπως την επίκαιρη κάθε πρώιμης άνοιξης « Αμυγδαλιά » του κοντο-γείτονά μας της Ιστιαίας, Γιώργου Δροσίνη!.. Κί ύστερα άρχιζε ο πατέρας με τη βαριά - βαθιά του φωνή τα « κακοπαθήματα » του « καημένου μέρμηγκα » και « της χήρας - κακομοίρας » που ( τάχα!) « το φουστανάκι τ’ς έχασε!.. » κι΄ο δράστης της κλοπής αποζητούσε για εξιλέωση « κακουργηματικές » τιμωρίες... « να κρεμαστεί στα λάχανα...να πέσει στα μπαμπάκια! »... Ύστερα στην αυλή ή τον κήπο - υπάιθρια ( που όλο και βόλευε με το μισό μάτι ο ήλιος ), το ΄στρωνε το παρεΐστικο συγγενολόι στους Λιμνιώτικους χορούς της « Βντάνας » και της σταυροχειριστής « Καμαραχτής »...κι΄ήταν ψηλέας μπροστάρης ο γαμπρός του σογιού Αγγελής...που χόρευε ακροβατικά με το γεμάτο ποτήρι κρασί στο κεφάλι, δίχως να χύνεται έξω σταγόνα!.. Μικρούλης ακόμα και τρυφερός...μου ‘ πεφτε το διακόνημα - όταν χορεύαν οι άντρες ρεμπέτικους λαϊκούς χορούς - να γυρίζω το κουρντιστήρι του εντυπωσιακού τότε ξενόφερτου Αμερικάνικου γραμμοφώνου ( His Master’s Voice ) και σε αργόστροφους δίσκους βινύλιου να « καβουρντίζω » θαρρείς την φωνή της Μαρίκας Νίνου στα « Καβουράκια »...και σαν κουραζόταν το χέρι μου κι΄έπεφταν οι στροφές...ήταν που χόντρυνε-παραχόντρυνε η φωνή του Στράτου Παγιουμτζή στον « Μάγκα που βγήκε για σεργιάνη »... παράταγα έντρομος τον λεβγιέ!.. και όπου φύγει - φύγει!!...

« Σ΄αυτή τη γειτονίτσα, σ΄αυτή τη γειτονιά! »...

Κι΄αντί την μαεστρική μπαγκέτα του Μάνου Χατζιδάκι - δεν ξέρω πως μου ΄ρθε - και πήρα τον παλιό μου σχολικό χάρακα ( τον βαστάω ακόμα! ), που μ΄έκανε να τραβήξω κάποιες δικές μου γραμμές - γεωμετρικές... τετραγωνίζοντας την μικρή γειτονίτσα μου με τις πλαϊνές παραγειτονιές...για να διαπιστώσω νοσταλγικά, φιλοσοφώντας τον χρόνο - ή πιο καλά - τα χρόνια που πέρασαν...πως είμαι θαρρώ ο πρεσβύτερος - όχι « οικουμενικός! » - αλλά « της γειτονιάς πατριάρχης » που γεννήθηκα και ως τα σήμερα βίωσα κι΄έζησα « Σ΄αυτή τη γειτονίτσα - σ΄αυτή τη γειτονιά!.. » με τους κατακαημούς και καημούς... τους ατέλειωτους - πλήθος συναισθηματισμούς της ζωής, λύπες, χαρές, θεοσκότεινες νύχτες κι΄ηλιόλουστες μέρες... στ΄ αμείλικτα του χρόνου - ρόδα, ροδάνι - στριφογυρίσματα!.. Τότε που βούϊζε η μικρή γειτονιά απ΄το παιδικό φωνοκόπι... και το πάνινο από κουρέλια αυτοσχέδιο τόπι... φαλτζάριζε πέφτοντας στα πλαϊνά πυρπολημένα της Κατοχής ερείπια - σπίτια... Γιατί ήταν που ύστερα... σαν όπως πέρασε το πρώτο κακό ( κι΄εκείνο το δεύτερο - και χειρότερο - του εμφύλιου )... ανθίσαν ξανά στις αυλές γαζίες και γιασεμιά...μοσχοβολίσαν στις γλάστρες ζουμπούλια και μοσχολούλουδα !.. Αντηχούσε ξεφωνητά η τραμπάλα στις χέρσες τότε αλάνες της γειτονιάς...το κυνηγητό, το κρυφτό, ο τενεκές ο αμάλαχτος, το τζαμί...ο ζούτσος, τα γυαλενάκια, οι βόλοι...πέρναν και δίναν!..

« Δρόμοι που χάθηκα, γωνιές που στάθηκα...»

...γράφει ο ποιητής λυρικά... γιατί - κι΄ειν΄αλήθεια - ό,τι θυμόμαστε κι΄ό,τι απομένει απ΄τη ζωή ( το ΄χουμε πια ενστερνιστεί! )... είναι - τα παιδικά μας χρόνια!.. Σ΄αυτή την γειτονίτσα... ( στην κάθε γειτονίτσα τούτης της λιλιπούτειας πόλης )...σ΄αυτή τη γειτονιά, που όλο και κάποια σγουρομαλλούσα περίμενε πίσω απ΄τις μισόκλειστες γρίλιες τους μελωδικούς κανταδόρους του μισοσκόταδου...σκιές μοιάζουνε όλα ετούτα απόμακρες, που συνομιλούν με το παρελθόν...σκηνές νοερές και « ενσταντανέ » ενός κόσμου που πέρασε - αθέατου κόσμου - που ξεσηκώνει και φέρνει στο σήμερα συναισθηματικούς συνειρμούς... που αφηγείται παλιακές ιστορίες και θρύλους!..Έτσι σαν όπως τα μακρόσυρτα παραμύθια της απλοϊκής γιαγιάς!.. « Κόκκινη κλωστή δεμένη... μια φορά κι΄έναν καιρό!..»...κι΄ υπήρχε όντως, μέσα στην θυμοσοφική απλότητα της αφήγησης ένα ζηλευτό μεγαλείο κατά πολύ ανώτερο της όποιας άλλης εξειδικευμένης σπουδής...

« Σταυροπόδι στις αυλές, τι ΄ναι αυτά που λες!.. »...

Και δεν τα είπε ΄σφαλμένα ο Γιώργος Μητσάκης για ΄κείνη - του δικτάτορα Πάγκαλου εποχή! - στα χρόνια του μεσοπόλεμου...αλλά τα βιώσαμε και τα ζήσαμε εμείς οι παλιότεροι ( « νοσταλγοί » τώρα ) των μεταπολεμικών χρόνων αυτών της ανασυγκρότησης... « Παλιά γειτονιά, τραγουδάει το δειλινό σου » είπα πιο πάνω...ή καλύτερα θα ΄λεγα που μιλάει... και να που μιλούσαν το σούρουπο τα λάλα στόματα της « καφενετζίδικης » θαρρείς - φεμινιστικής γειτονιάς - λαλούντα αυτά για « σημεία και τέρατα » που μέσα μας αργοσάλευαν σαν σκιές - του νου μας φαντάσματα!.. Κι΄ήταν στα καρεκλάκια τους τα από ψάθα πλεχτά οι πρεσβύτερες ( φορούσες μονίμως τα μαύρα τσεμπέρια, αφού - μακαρίτες οι σύζυγοι άντρες τους - είχαν συγχωρεθεί από χρόνους πολλούς )...κι΄ήταν με τα Λιμνιώτικα οι μεσόκοπες και φορέματα του συρμού οι νεότερες...κι΄εμείς τα παιδιά « κωλοκαθιστά » της ομήγυρης συνεδρίας, ν΄ακούμε φλύαρες ιστορίες για πράματα... κι΄εντυπωσιακές τέτοιες πάλι για θάματα!.. Πρωθιέρειες και Πυθίες αυτές...στεκόνταν οι Μπενετίνες, οι Μπούγενες κι΄οι Σφυρίνες, οι Αλιβεριώταινες και οι Δήμαινες...οι Αλέκαινες, οι Σταμούλαινες... και άλλες της παραγειτονιάς συχνότατα προσκαλούμενες ή παρεπιδημούσες!.. Κι΄ήταν τα « πράματα »... η ανούσια για ΄μας τα παιδιά καθημερινότητα της πολίχνης - ( το « κους-κους! » - των αρχαίων το « ψιθυρίζειν! » )...κι΄ήταν εκείνα τα « θάματα!..» τόσο κοντά μας - της βυθισμένης στα Καναλάκια - Μονής, που λέγαν, των « Καναλίων! »... Μοίρες αυτές, ή Προφήτισσες Βιβλικές... γητεύαν, γιατρεύαν και ΄ξηγούσαν τα όνειρα...με μαεστρία μεταφέραν το χθες μες΄στο σήμερα - και το σήμερα πισωγυρίζαν πάλι στο χθες!.. Βουή και σεισμός τρομερός, ποδοβολητό και κακό...καμπαναριά που γκρεμίζονταν σωρηδόν... τρούλοι που θαβόνταν στα χάη της γης, μέσα σε σκόνη!.. Κι΄άρχισαν από τότε τα θεία οράματα σε αλαφροΐσκιωτους, που ΄σαν « καθαροί τη καρδία », βλέπαν αγίες κι΄ αγίους...τον Όσιο βλέπαν των Βράχων Νεόφυτο Προσμονάριο... και την ίδια ( λέγαν ) πως βλέπαν την καλυπτήρια Σκέπη της Παναγίας... όλα να εμφανίζονται και μετά ν΄αεροποιούνται!.. Κι΄ακόμα, τ΄άγια παλλόμενα φώτα της αγαθής Πελαγίας, που συχνά - μα απροσδόκητα - εμφανίζονταν στην παλιά εκείνη της « Γούρνας » ανασκαφή κι΄ακολουθούσαν ως να χωνέψουν στο πουθενά, μυστήριους δρόμους!.. Όλα τούτα φαντάζαν για ΄μας τα παιδιά της ομήγυρης θαυμαστά, πάνω στα χρόνια της αθωότητας που βρισκόμαστε...τα γεμάτα συναίσθημα, καλοσύνη, ελπίδα και φαντασία!..

« Μελαγχολία του Σεπτέμβρη! »...

Σαν περνούσε το Μεγάλο Γιορταστικό Πανηγύρι της Παναγιάς της « Λιμνιάς » - περνούσαν και τα « Παζάρια » - άνοιγαν τα Σχολεία, φθάνανε τότε ( και πως παράλλαξαν οι καιροί!.. ) τα πρώτα κουτρουβαλιστά μπουρινάκια του Φθινοπώρου... οι καλλιέργειες, οι ελαιώνες, η γη...καλούσαν σιμά τους αγρότες και κτηνοτρόφους...οι ναυτικοί από μακριά προετοιμάζανε με αδημονή το ξεμπάρκο τους για τις Μεγάλες Γιορτές του χειμώνα...κι΄οι γιαγιάδες - « Εστιάδες » τώρα αυτές - τυλίγονταν στον μποξά τους προσμένοντας νέα θητεία και διακόνημα μπροστά στο παράσταθο του τζακιού...συδαυλίζοντας με την μασιά και συντηρώντας με το φυσοκάλαμο την φωτιά...περιμένοντας τώρα στο χειμωνιάτικο « Καφενείο - Σχολειό » το σμάρι πάλι των τρυφερών εγγονιών τους!..

« Χρόνια, χελιδόνια που πετάξατε!.. »

...που ΄ναι η ευτυχία που μας τάξατε!.. Κι΄η ταμένη εκείνη ευτυχία ήταν ετεροχρονική...γιατί όταν την ζούσαμε δεν την αισθανόμαστε, ή δεν την εκτιμούσαμε... Την αποτιμούμε και την εκτιμούμε σήμερα, αναπολώντας ρομαντικά το χαμένο μας παρελθόν!.. Κι΄αυτό αποτελεί μια χρονική νομοτέλεια, όπως λέει ο Βρετανός Καθηγητής Ιάν Στιούαρτ : Πως...« Η πραγματική αλήθεια βρίσκεται πάντα έξω απ΄το βασίλειο της κατανόησής μας! »...

Αλλά δεν βαριέσαι!..Καθηγητής είναι - κι΄άστον να λέει!... Γιατί, εγώ δηλαδή...θα την εύρισκα πιο καλά στις στροφές και πενιές του αλησμόνητου « Δάσκαλου » Γιώργου Μητσάκη...

« Σταυροπόδι στις αυλές...τι ΄ναι αυτά που λες! »...

Δ.Α. - « Ελύμνιος »

Σημείωση :

Ο τίτλος και οι μεσότιτλοι του παρόντος λογοτεχνήματος, ερανίσθηκαν από πασίγνωστα τραγούδια μουσικοσυνθετών και στιχουργών, μεταφέροντας το θεματολόγιο του κειμένου σε οποιοδήποτε τόπο και γειτονιά της πατρίδας μας - ως και η Λίμνη...

Στην φωτό : Υπαίθρια συνεστίαση σε εξοχή της Λίμνης. ( Μέλη συγγενικών οικογενειών... Αποστολαίων, Γαρυφαλλαίων, Μσνωλαίων, Τσεκαίων, κ.α. ). Μισά δεκαετίας του 1950. ( σημ. Από τους φωτογραφιζόμενους, υπάρχει σήμερα μόνον ένας επιζών - ο « μικρότερος!.. » ).