Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ ΣΤΟ ΜΟΝΟΔΡΥ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Δημήτρης Σγούρος · 

Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ ΣΤΟ ΜΟΝΟΔΡΥ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

 Ενενήντα πέντε χρόνια πίσω. Στο μακρινό 1930 μας γυρνά η φωτογραφία που βρήκα στις αναζητήσεις μου στο διαδίκτυο. Είναι η ημέρα των Θεοφανείων στο Μονόδρυ και οι κάτοικοι τη γιορτάζουν με μεγαλοπρέπεια. Ο χειμώνας είναι βαρύς και η φύση κρατά σφιχτά την παγωμένη της αγκαλιά. Η μέρα των Φώτων ξημέρωσε και μια διαπεραστική ψύχρα τρυπούσε τα μάλλινα ρούχα, ενώ ο αέρας μύριζε καπνό από τις ξυλόσομπες και τα τζάκια των σπιτιών. Η πομπή ξεκινά από την εκκλησία στο πάνω Μονόδρυ, αργή και επίσημη. Μπροστά ο δεσπότης Παντελεήμων Φωστίνης από τη Κύμη και ο παπάς κρατά τον Τίμιο Σταυρό. Το χρυσό του περίβλημα αστράφτει ακόμα κάτω από το θαμπό φως. Ακολουθούσαν οι ψάλτες με τα βήματά τους να σπάνε τη σιωπή του χωριού, ψέλνοντας το «Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε...» – μια μελωδία που ακουγόταν σαν παρηγοριά και υπόσχεση. Οι κάτοικοι και τα παιδιά ακολουθούν με ευλάβεια, ντυμένοι στα γιορτινά τους ρούχα. Η ανάσα όλων έβγαινε σαν λευκό σύννεφο στον παγωμένο αέρα, μια ορατή μαρτυρία του κρύου. Ήταν μια εποχή στερήσεων, και η πίστη ήταν η μόνη τους ζεστασιά. Φτάνοντας στην όχθη του ποταμού, το θέαμα είναι επιβλητικό. Το ποτάμι, πλατύ και ορμητικό, έτρεχε γάργαρο, κρύο νερό. Ο τόπος όπου θα γινόταν η ρίψη καθαρίστηκε από κλαδιά και πέτρες, και η όχθη έχει γεμίσει με κόσμο. Τέσσερις με πέντε νεαροί –οι πιο τολμηροί, ίσως και με την προσδοκία της ευλογίας για μια καλή σοδειά ή την εκπλήρωση ενός τάματος– γδύθηκαν μένοντας μόνο με τα εσώρουχά τους. Το δέρμα τους έχει ανατριχιάσει από το κρύο, αλλά τα βλέμματά τους είναι φλογισμένα από τόλμη. Ο δεσπότης στέκεται στην άκρη, με την ξύλινη λαβίδα και τον σταυρό. Η ψαλμωδία δυναμώνει. Υψώνει τον σταυρό, κάνει το σημείο του σταυρού τρεις φορές πάνω από το νερό και, με δυνατή, καθαρή φωνή που ακούστηκε πάνω από τον θόρυβο του ποταμού, ψέλνει το «Μέγας ει Κύριε...» Στη στιγμή της ρίψης, ακούστηκε ένας βαθύς, συνγκερασμένος ήχος: ο παφλασμός του Σταυρού που ακούμπησε την κρύα επιφάνεια του νερού, ανακατεμένος με μια συγκρατημένη κραυγή του πλήθους. Οι νέοι πέφτουν στο νερό ταυτόχρονα. Το κρύο είναι αδιανόητο, σαν μαχαίρι που κόβει την ανάσα. Βουτάνε στα παγωμένα νερά. Η μάχη είναι σύντομη και σφοδρή, η κίνηση του νερού φανερώνει τον αγώνα τους. Λίγα δευτερόλεπτα μετά, ένας από αυτούς, ο πιο ρωμαλέος, αναδύθηκε με τον Τίμιο Σταυρό ψηλά υψωμένο στο χέρι του. Η νίκη του συνοδεύτηκε από ξέφρενες ζητωκραυγές από την όχθη. Ο κόσμος ένιωσε μια στιγμή θριάμβου και κάθαρσης. Ο νεαρός, τρέμοντας αλλά με ένα πρόσωπο φωτισμένο από περηφάνια και ευλογία, δέχεται τα συγχαρητήρια, ενώ οι υπόλοιποι τον ζέσταιναν με χοντρές κουβέρτες. Τα Φώτα είχαν μπει. Το κακό είχε φύγει. Το νερό ήταν αγιασμένο. Μια ανάσα πίστης και ζωής, απαραίτητη για να αντέξουν τον δύσκολο χρόνο που ακολουθούσε...