ΑΓΙΩΡΓΙΤΙΚΑ ( 1ο )

Γράφει ο Δημήτρης Αποστόλου - « Ελύμνιος »

« Αη Γιώργη μου αφέντη μου / κι΄αφέντη καβαλάρη / αρματωμένος με σπαθί / και με χρυσό κοντάρι...». ( Δημώδες ).

Κι΄ο Αη-Γιώργης γιορτάζει στο δεύτερο μήνα - 23 του Απρίλη - της άνοιξης, κι΄είναι ουσιαστικά κινητή εορτή - ακολουθώντας την μεταναστάσιμη « Διακαινησίμου » για λόγους θεσπισμένων κανόνων της εκκλησίας, κι΄είναι ενταγμένη στον κύκλο του γλυκού Αναστάσιμου Έαρος...κι΄είναι μια μέρα « Χαράς Θεού! », δισυπόστατης - θρησκευτικής ευλαβείας από τη μια και οργασμού της φύσεως απ΄την άλλη... που δεν θα μπορούσε κανένας - της άγιας ετούτης ημέρας εορταστής - να παρακάμψει τον Σκιαθίτη μας ( γεωγραφικά κοντογείτονα ) κυρ-Αλέξανδρο, γράφοντος ποτε στην εφημ. « Ακρόπολις » ( 1892 ).

« Αϊ μου Γιώργη » ( απόσπασμα )

«...δεν δύναταί τις να φαντασθή μνήμη του Αγίου Γεωργίου χωρίς πολλά ποικιλόχροα άνθη μοσχοβολούντα, χωρίς τάπητας ανθυλλίων μεθυσκόντων τον αέρα με την ευωδίαν των, χωρίς άπειρον πρασινάδα και απεράντους αγρούς αιματόχρους από αμέτρητον πλήθος μηκώνων...και χωρίς αναριθμήτους στεφάνους από αγραμπελιές κι΄αγιοκλήματα...»...

Σε κάθε λόφο, σε κάθε κοιλάδα, σε κάθε βράχο...ποιός άλλος Άγιος αλήθεια έχει τόσα και τόσα ξωκλήσια;...( διερωτάται ο κυρ-Αλέξανδρος )... Όμως ας έλθουμε στα δύο ιστορικά εξωκλήσια της Λίμνης, που αναφέρεται τούτο το άρθρο...

Το πρώτο : Αη - Γιώργης - « Μαράντζα »

Και ξεκινάμε από το πιο μακρινό, κάπου στα 5,5 χλμ. προς τις ανατολικές παραλίες της Λίμνης - τον Αη - Γιώργη « Μαράντζας » - εκκλησίδιο πάνω στον απαλό πορώδη κάβο, που οι δύο αψίδες με το αναλογικά υψηλό του μονόλοβο κωδωνοστάσιο προσδίνουν αιγαιοπελαγίτικο χρώμα και που το ακτωνύμιο της « Μαράντζας » ακολούθησε προσωνυμικά το εκκλησάκι του δρακοκτόνου ιππέα Αη - Γιώργη... Καθώς περιγραφή του εκκλησιδίου έχω βιβλιογραφικά δημοσιεύσει παλιότερα, θα περιορισθώ - σε τούτο και μόνο - στο ότι ανεγέρθηκε μεν το 1951, αλλά ωστόσο ευθύς νοτιότερα υπάρχουν τα θεμελιακά ίχνη παλαιότερου εκκλησιδίου, μεταβυζαντινής ( ίσως και παλαιότερης περιόδου ) με καθαρά ΝΑ κλίση. Ο ναΐσκος ανέκαθεν ανήκε στην δικαιοδοσία της Ιεράς Μονής Αγ. Νικολαόυ του « Γαλατάκη ».

Για λίγο, Λατινικά...

Μια φευγαλέα ματιά στο ακτωνύμιο της « Μαράντζας » μας οδηγεί προς την λατινική λέξη mareggiare - marezzare, που σημαίνει τον κυματισμό, ή τον κλυδωνισμό ( φουρτούνα και θαλασσοταραχή ), προσεγγίζοντας ικανά και τον ελληνικό ναυτικά όρο του « αντιμάμαλου », που σημαίνει την παλινδρόμηση του κύματος, αφού πρώτα χτυπήσει έξω στους βράχους και επιστρέψει... Πόσο αλήθεια ταιριάζει στο γνωστό αυτόν στους Ελύμνιους ναυτικούς Κάβο, με τους καθοδικούς του αγέρηδες και την λαϊκότροπη - να το ΄πω - μόνιμη στους ακτοπλοούντες εκεί « θαλασσούρα! »... Εκφράζω την άποψη, πως το ακτωνύμιο της « Μαράντζας » ( με την λατινική - ως προείπα - προέλευση ), σχετίζεται και με παραπλήσια λατινοφανή ακτωνυμικά - όπως του Καλαμιτσίου ( Calamo - Calamita ), των Κατουνίων ( Cantone ), της Πούντας ( Punto-a ), του Καλαφάτη ( Calafate ), ίσως κ.α. μικρότερα τοπωνυμικά, απομεινάρια της πέραν των 2,5 εκατονταετιών στην Εύβοια Φραγκοκρατίας και Ενετοκρατίας... Με πιο προσεκτική ματιά, θα ταύτιζα την περιοχή Αιγαίωνα ( Εκατόγχειρα - Δράκου ) - Αη Γιώργη ( Δρακοκτόνου ) - Μαράντζας ( « θαλασσούρας » και « αντιμάμαλου » )... με την θαλασσονύμφη Κυμοπόλεια ( κύμα + πολέω = καβαλικεύω τα κύματα )...στερώντας την πρωτιά τοπωνυμιακής αναδοχής των μεσαιωνικών Λατίνων - μεταπρατιστών αυτών του αρχαιοτάτου Ελληνικού κόσμου...

Και λίγα Μυθολογικά...

Για να ερευνηθούν τα καθ΄έκαστα ενός Αγίου του Ελληνικού Χριστιανικού συναξαρίου, πρέπει εν πρώτοις να έχει μελετηθεί λεπτομερώς ο βίος του μελετουμένου Αγίου - ( του Αγίου Γεωργίου εδώ ) - αλλά η εργασία αυτή απαιτεί αναδίφηση και εξέταση ποικίλων πηγών που συμβάλλουν φυσικά στην εξάντληση του θέματος - εργασία που ανατίθεται στους ιστοριοδίφες συναξαριστές - και προκειμένου για τον πολυεθνώς λατρευόμενο Άγιο Γεώργιο, υπάρχουν πολλοί καταγραφείς - αφήνοντας εδώ τους αναγνώστες μου, να επιλέξουν οι ίδιοι. Εάν πάλι θα θέλαμε να βυθιστούμε για λίγο στο μυθικό παρελθόν...τόσο ο δρακοκτόνος Αη-Γιώργης με προ-χριστιανικές ρίζες στους ιπτάμενους καβαλάρηδες Περσέα - Βελλερεφόντη, που σκοτώνουν αντίστοιχα τέρατα ( την Μέδουσα και την Χίμαιρα ), όσο και ο τερατώδης Αιγαίων ( γαμβρός Ποσειδώνος αυτός - ή ως Βριάρεω, γυιός του ) που λατρευόταν στην Εύβοια ( αναφέρεται πως κατέφυγε στις Αιγές, νυμφευθείς την κόρη του Ποσειδώνος αλιάδα Κυμοπόλεια )... μας φέρνουν κοντά σ΄αυτές τις Αρχαίες Αιγές και το Ιερό Ποσειδώνος Αιγαίου ( Μονή « Γαλατάκη » )... μην παραγνωρίζοντας και τούτη την αναφερθείσα δεύτερη ονομασία του Αιγαίωνος - ως Βριάρεω!.. Και τότε έρχεται πιο κοντά μας το πλησιόχωρο υδρωνύμιο Βοριά-Ρέμα! ( Βορέας & Ρέω )... Σαφώς ένα τοπωνύμιο δεν προσδίδει από μόνο του την τοπική ταυτότητα, αλλά δεν παύει να αποτελεί ισχυρή ή συζητήσιμη ένδειξη προς την εννοιολογική προέλευση της ονομασίας... Πορισματικά, η λατρεία κι΄η ναωνυμική παρουσία του Αη-Γιώργη στην θέση αυτή...δεν είναι καθόλου τυχαία...

Η Συλλογή Χριστομάνου

Περαίνοντας τον Αη-Γιώργη και την « Μαράντζα » αξίζει ν΄αναφερθώ - καθώς το θέμα είναι επίκαιρο - πως το 1963 ιδρύθηκε στην περιοχή αυτή το πρώτο στην Ελλάδα « Υδροβιολογικό Μουσείο » από τον αείμνηστο Καθηγητή Αναστάσιο Χριστομάνο ( συνεργάτη του Ζαν-Υβ-Κουστώ ), περιέχον εκθέματα απολιθωμάτων, βαλσαμωμάτων και πλήθος άλλων ευρημάτων από τον χώρο και τον κόσμο της θαλασσίας ζωής. Η Συλλογή αυτή που παραχωρήθηκε από την θανούσα κόρη του Καθηγητή Ελένη Χριστομάνου στον Δήμο ( τον τότε « Ελυμνίων » ), αξιοποιούμενη από τον σημερινό Δήμο « Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας » ( με την συμβολή της Βουλής των Ελλήνων και του Πανεπιστημίου ), μέλλει - λίαν προσεχώς - να λειτουργήσει στον χώρο του νεοκλασικού Κτιρίου Β. Μελά, ως « Μουσείο Βιολογικής Ωκεανογραφίας ».

( Συνεχίζεται ).

Δ.Α. - « Ελύμνιος »

Βοηθήματα : « Ελληνική Μυθολογία » P. Decharme - « Το Ελύμνιον » Ν. Μπελλάρα - « Εκκλησίες & Εξωκλήσια της Λίμνης & της Περιοχής της » Δ. Αποστόλου - Γ. Φαφούτη - « Αϊ μου Γιώργη » Αλ. Παπαδιαμάντη Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλου Εκδ. Δόμος - « Βίος και θαύματα Αγίου Γεωργίου... » Αρχειακά Ι.Τ.Βαμβούκη - Λεξικά της Αρχ. Ελληνικής - Διαδίκτυο κ.α.

Στην φωτογραφία : Το γραφικό παραθαλάσσιο εκκλησάκι του Αη-Γιώργη της « Μαράντζας ». ( Φωτ. της Ανθής Αποστόλου ).