· ΠΕΡΙΗΓΗΤΙΚΑ ΤΙΝΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΛΙΜΝΗΣ

·

ΠΕΡΙΗΓΗΤΙΚΑ ΤΙΝΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΛΙΜΝΗΣ Γράφει ο Δημήτρης Αποστόλου - « Ελύμνιος » Σαν μικρός προλογίσκος Η αλήθεια είναι πως δεν περίμενα το τελευταίο μου ιστοριοδιφικό δημοσίευμα ( 21/6/΄26 ) με θέμα « Λίμνη 1805 : Το Σαράϊ του Αγά », να έχει τόση απήχηση στους φίλους αναγνώστες, που - σαν εξειδικευμένο - ( ποιός νοιάζεται σήμερα στην τύρβη της καθημερινότητας και των προβλημάτων της ), για...το Σαράϊ του Αγά στην Λίμνη του 1805;.. Αλλά, ας είναι!..γιατί φάνηκε πως σε τέτοιους μοναχικούς δρόμους υπάρχουν κι΄άλλοι συνοδοιπόροι - αν μη τι άλλο - « ρομαντικοί! » ( και βάζω στην τελευταία λέξη εισαγωγικά και θαυμαστικό...για την όση « ρομαντικότητα! » μπορεί να προσφέρει ένα περιστασιακό εποχής Τουρκόσπιτο ( έστω και κατοικία Αγά! )... σε μια απόκεντρη πολίχνη!.. Μερικοί - και μόνον - περιηγητές Κάτω από τούτο το σκεπτικό - και εξ΄αιτίας του Βρεττανού περιηγητού και ζωγράφου William Gell - μου ΄ρθαν στο νού κάμποσες περιπτώσεις Ελλήνων και ξένων περιηγητών που επισκεφθήκαν τον τόπο μας. Και των μεν Ελλήνων - βασικά από τέλη 19ου αι. και μετέπειτα - έχουμε σποραδικά σε ατομικές και συλλογικές εκδόσεις δημοσιεύσει ( είτε έχουμε σπαραγματικά αναφέρει - κατά περίπτωση - σε διάφορες παρελθοντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις )...ωστόσο των επισκεπτών της αλλοδαπής ( βασικά Ευρωπαίων ), το πέρασμά τους από τον τόπο μας παραμένει σε ευρύτερη κλίμακα άγνωστο - και γνωστό μόνον σε αρχειακό υλικό ειδικών επιστημονικών Συλλογών, μεγάλων του κέντρου Βιβλιοθηκών κι΄ ερευνητικών Ινστιτούτων. Με το ορθό σκεπτικό ελλόγιμης συμπατριώτισσάς μας - που αναφέρω ονομαστικά κι΄ ευχαριστώ θερμά στο τέλος του σημερινού μου δημοσιεύματος - θα έπρεπε κάποτε να εκδοθεί ( σε σχετικό βιβλιάριο ίσως ) - το πέρασμα και οι καταγραφές τέτοιων επισκεπτών, που μας παρέχουν σημαντικές πληροφορίες αγνώστων πτυχών του παρελθόντος της πόλης μας... Ο Stackelberg Όπως, ας ΄πούμε ο Εσθονός Otto M. Stackelberg - αρχαιολόγος και ζωγράφος μαζί - που προεπαναστατικά ( το 1810 ) αποθανάτισε σε πίνακα την συνήθη ενασχόληση των γυναικών της Λίμνης στην επεξεργασία του βαμβακιού και την ύφανση...( μπερδεύοντας ως φαίνεται αργότερα στο ατελιέ του - αυτός ή οι μαθητές του - τις ενδυμασίες, στερώντας από τις Λιμνιώτισσες τις παραδοσιακές ναυτικές φορεσιές και ντύνοντάς τες με στεριανές - είτε της γύρω ορεινής ζώνης, είτε της Ρούμελης... Περιοδεύοντας την Ελλάδα με τους συνοδούς του ο Εσθονός καλλιτέχνης, είχε και τις περιπέτειές του...Έπεσε θύμα Μανιατών πειρατών στον κόλπο της Κορώνης και αφού τον κράτησαν σε ομηρία ( κουρεύοντάς τον και ταΐζοντάς τον σαρδέλες, δίχως σταγόνα νερό! ) - τον παρέδωσαν αντί λύτρων στους Βρεττανούς ( που τότε ανήκαν τα Επτάνησα ) και αυτοί πάλι, στους ομοεθνείς του... Ο Visher O Wilhelm Visher - Γερμανόφωνος Ελβετός, ιστορικός κλασικός. Απ΄την Εύβοια θα περάσει το 1862, όπου θα πραγματοποιήσει την πρώτη λεπτομερή τοπογραφική αποτύπωση της αρχαίας Κηρίνθου. Στην επίσκεψή του στην Λίμνη, ο Δήμαρχος ( τότε Αιγαίων ) Αγγελής Φλώκος θα τον οδηγήσει στην « Παναγίτσα » ( όπου ο Δήμος - λίγο πρωτύτερα, το 1856 - είχε πραγματοποιήσει ανασκαφές ) δείχνοντάς του το άγαλμα του Ηρακλή που είχε βρεθεί εκεί ( του 1ου π.Χ. - ή μ.Χ. αι. ). Ο Visher επί πλέον αναφέρει πως είδε σε κτητορική ενεπίγραφη πλάκα της κεντρικής Εκκλησίας της Λίμνης, το όνομα Γάλλου αρχιτέκτονα. Και ένας ανώνυμος... Περιηγητής κι΄αυτός ( αρχές του 20ου αι. ) που αναφέρει πως είδε σε Λιμνιώτικο σπίτι, άγαλμα Σατύρου ύψους 1,5 μ. - τέχνης ( είπε ) του Πραξιτέλους!.. Ο Lolling O Habbo Gerhard Lolling - Γερμανός Καθηγητής, κλασικός και αρχαιολόγος, είναι αυτός που ανέσκαψε τον λόφο του Αγ. Γεωργίου στο Πευκί της Ιστιαίας το 1883 και συνέδεσε τ΄όνομά του με την γνωστή πλέον « Στήλη του Lolling » που συνέβαλλε στον εντοπισμό του Ιερού της « Προσηώας Αρτέμιδος »... Εργάστηκε και προσέφερε τις υπηρεσίες του σχεδόν ολοζωής στον Ελλαδικό χώρο, όπου και σ΄αυτόν απεβίωσε. Από τα φύλλα ενός « Ταξιδιωτικού Οδηγού » που πάσχισε να καταρτίσει προέρχεται η σκιτσογραφία που συνοδεύει το παρόν κείμενό μου - και που « τύχη αγαθή » μου γνωστοποίησε και με παρότρυνε να δημοσιεύσω η φιλίστορη συμπατριώτισσά μας - Καθ/τρια, που προανέφερα. Η χρονολογία του φύλλου ανάγεται στα 1883 - 1884. Σχολιάζοντας το τοπίο... Tην πιθανότερη θέση του Lolling - ζωγράφου, αν ήταν πεζός, θα πρέπει να αναζητήσουμε σε κάποια παραλία των ανατολικών μας ακρογιαλιών ( ας πούμε την « Κρινή Βρίζα » - σήμερα δυστυχώς για το ακτωνύμιο « Βιολογικός Καθαρισμός! » ), ή να υποθέσουμε πως επέβαινε ταξιδεύοντος πλοιαρίου και από θαλάσσης σχεδίαζε τους κοφτούς βράχους του Καντηλιού ( στα ΔΕ.της εικόνας ) και την Μονή Αγίου Νικολάου του « Γαλατάκη » ( βινιέτα του Lollimg αετωματικής κιονοστοιχίας ) μετά σημειουμένου Σταυρού, γράφοντος Γερμανιστί : Kloster Galataki - ( παρένθεση Σταυρού ) - Nikolaos. Στα ΑΡ. και κάτω της σελίδας, ο περιηγητής σχεδιάζει το νησί του Πατρόκλου ( απέναντι του Σουνίου ). Φαίνεται πως εκμεταλλεύτηκε άδειο χώρο σελίδας της Λίμνης ( Αιγών ) και σκιτσογράφησε παραπληρωματικά ( πλην άσχετα με την γεωγραφία της Λίμνης ) το νησί του Πατρόκλου - που εδώ δεν μας ενδιαφέρει... Στο ΚΕ ( Κέντρο ) σημειώνει Αιγαί, ενώ πάνω τους Stadt Limni = πόλη Λίμνη. Η συνολική ακτογραμμή - πρανή, κρημνοί Οσίου Χριστοδούλου - και στο βάθος το ακρωτήρι της Σηπιάδας, χαράζονται με ακρίβεια. Όπως ο παραστατικός λόφος του Προφήτη Ηλία, με σημειούμενο το παλαιό βέβαια εκκλησάκι, στου οποίου το δάπεδο « ταπείνωσης » ( χαμηλότερο της επιφανείας εδάφους ), κατέβαιναν οι παλιοί προσκυνητές με σκαλοπατάκι ( αναβαθμό ). Ο οικισμός της πόλης δεν αποτυπώνεται καν΄καθώς οι πολεωνυμίες Αιγαί και Λίμνη υποδηλούν την αρχαία ποτε πόλη και την σημερινή ( του 1884 ). Σημειώνονται όμως - πέραν του Προφήτη Ηλία - δυό ακόμη εμφανή Ιερά. Το ένα ( σχετικά επιβλητικότερο ) στο κέντρο περίπου του « Stadt Limni » - όπου προφανώς πρόκειται για την κεντρική Εκκλησία των « Γενεθλίων της Παναγίας » την αναγερθείσα από του 1837 - και το δεύτερο εκκλησίδιο βορειο-ανατολικότερα. Εδώ θα υποθέσω ως πιθανότερη εκδοχή - μάλλον την « Κοίμηση της Θεοτόκου » των « Καλογραιών », υπάρχουσα από του 1638 υψωμένη σε βορεινή λοφοσειρά του οικιστικού ιστού της πόλης. Μικρές πιθανότητες θα έδινα ( πέρα από την « Κοίμηση...» των « Καλογραιών » ) στον επί του οροπεδίου των « Κανάλιων Βράχων » Άγιο Αθανάσιο « Βρωμοπόδη », ως παρατηρούμενον μόνον από της θαλάσσης ( και υπάρχοντος εκεί ως Μετοχίου από μεταβυζαντινούς χρόνους ). Η. G. Lolling - Tέλος!.. Αφού ανάλωσε όλο τον βίο του ερευνώντας τον Ελλαδικό χώρο ο σοφός φιλέλλην Καθηγητής...συγχωρέθηκε στην χώρα μας - στην Αθήνα - τον χειμώνα του 1894, από υπερκόπωση και στερήσεις... Βέβαια η εργασία του εκτιμήθηκε και τιμήθηκε μετά θάνατον!.. ( πόσο πρωτόφαντο αυτό! )...κι΄όσο για τον « Ταξιδιωτικό του Οδηγό » εκδόθηκε 95 χρόνια μετά, το 1989! - χωρίς να τον χαρεί ο ίδιος... Γιατί - όπως γράφει ο συμπατριώτης μας Νίκος Τσιφόρος θυμοσοφικά και λαϊκότροπα ... « καλά είναι όσο ζεις!.. μετά... φασκελωκουκούλωστα! »... Δ.Α. - « Ελύμνιος » Ευχαριστίες οφείλω : Στην φιλίστορα Καθηγήτρια-φιλόλογο κα Ελένη Τσαντίλη που μου προμήθευσε πρόθυμα από το αρχείο της την « Ταξιδιωτική Σελίδα » ( την αναφερόμενη στην Λίμνη ) του Lolling και με βοήθησε κατατοπιστικά στο σκεπτικό και την επεξήγηση του σκιτσογραφήματος. Πηγές - βιβλιογραφία : Από Εγκυκλοπαιδικές Εκδόσεις που αφορούν ξένους περιηγητές στην Ελλάδα, Ιστορικά περί της Ιστιαίας ( Ιερό « Προσηώας Αρτέμιδος »- « Αρτεμίσιον - Άκρα Ευβοίας » κ.α. ). Προσωπικό Αρχείο Δ.Α. με σημειώσεις από Πρακτικά που δεν εξεδόθησαν του « Α΄Αρχαιολογικού Συνεδρίου β. Ευβοίας - Αιδηψός, Απρίλιος 1998 ». Η τότε δική μου εισήγηση είχε το θέμα : « Η πόλη Νύσα και ο Διόνυσος στην β. Ευβοια » ). Ακόμη, σχετικά σε τόμους « Α.Ε.Μ. », Διαδίκτυο, Λεξικά κ.α. Στην φωτό : Το σχεδίασμα της ακτογραμμής της Λίμνης ( Αιγών ), από τον H.G.Lolling ( 1883-΄84 ). Παραχώρηση - ο.π. Ε.Τ