NEGROPONTE: Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΟΥ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: JEAN-BAPTISTE HILAIRE (1753-1822)

ΕΡΓΟ: VOYAGE PITTORESQUE DE LA GRÈCE (1782)

Ο πίνακας του JEAN-BAPTISTE HILAIRE αποτελεί μία από τις πολυτιμότερες οπτικές μαρτυρίες για τη Χαλκίδα της οθωμανικής περιόδου. Μέσα από την υδατογραφία του, που αργότερα μετατράπηκε σε χαλκογραφία για το μνημειώδες έργο του Κόμη CHOISEUL-GOUFFIER, ο καλλιτέχνης αποτυπώνει με φωτογραφική ακρίβεια τη στρατηγική σημασία της πόλης. Η Χαλκίδα, το "Νεγρεπόντε" των Λατίνων,

εμφανίζεται ως ένα απόρθητο θαλασσινό κάστρο, όπου η αρχιτεκτονική των Ενετών μπλέκεται με τους μιναρέδες της Ανατολής, πάνω στο μοναδικό φαινόμενο των παλιρροιακών ρευμάτων του Ευρίπου.

ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ (FRANÇAIS)

"Rien n'est plus imposant que l'aspect de Négrepont. Cette ville, autrefois la superbe Chalcis, semble encore dominer sur les détroits de l'Euripe. Ses murailles, qui portent les empreintes des dominateurs Vénitiens, s'élèvent au-dessus des eaux impétueuses, rappelant au voyageur la gloire et les malheurs de cette terre. Le pont qui unit l'île au continent est le point où la nature et l'art se confondent pour former un passage d'une importance stratégique sans égale. On y voit s'agiter ces flots célèbres dont les mouvements irréguliers ont lassé la sagacité des anciens philosophes. Ici, l'Orient se montre dans toute sa pompe et sa rigueur, entre les galères qui sillonnent le port et les caravanes qui s'arrêtent au pied des remparts."

Η ΠΛΗΡΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

«Τίποτα δεν είναι πιο επιβλητικό από την όψη του Νεγρεπόντε. Αυτή η πόλη, που κάποτε υπήρξε η υπερήφανη Χαλκίδα, μοιάζει ακόμα να κυριαρχεί πάνω στα στενά του Ευρίπου. Τα τείχη της, που φέρουν τα αποτυπώματα των Ενετών κυριάρχων, υψώνονται πάνω από τα ορμητικά νερά, θυμίζοντας στον ταξιδιώτη τη δόξα και τις συμφορές αυτής της γης. Η γέφυρα που ενώνει το νησί με την ήπειρο είναι το σημείο όπου η φύση και η τέχνη σμίγουν για να σχηματίσουν ένα πέρασμα απαράμιλλης στρατηγικής σημασίας. Εκεί βλέπει κανείς να στροβιλίζονται αυτά τα περίφημα κύματα, των οποίων οι ακανόνιστες κινήσεις κούρασαν την οξυδέρκεια των αρχαίων φιλοσόφων. Εδώ, η Ανατολή αποκαλύπτεται σε όλη της τη λαμπρότητα και την αυστηρότητα, ανάμεσα στις γαλέρες που διασχίζουν το λιμάνι και τα καραβάνια που σταματούν στους πρόποδες των τειχών».

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ

Στην εικόνα που παραθέτουμε, ο JEAN-BAPTISTE HILAIRE εστιάζει σε τρία βασικά επίπεδα:

1. ΤΟ ΦΡΟΥΡΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΟΥ: Διακρίνεται η οχυρωμένη γέφυρα με τον πύργο-πύλη, που επέτρεπε τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας και της επικοινωνίας μεταξύ Εύβοιας και Βοιωτίας. Τα τείχη είναι γεμάτα πολεμίστρες, αναδεικνύοντας τον ρόλο της πόλης ως στρατιωτικού κέντρου.

2. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: Στην ακτή της Βοιωτίας (στο προσκήνιο), ο καλλιτέχνης τοποθετεί αποκλειστικά ενήλικες άνδρες με παραδοσιακά σαρίκια και ενδυμασίες της εποχής. Άλλοι κάθονται γύρω από μια εστία φωτιάς, ενώ στο δεξί άκρο διακρίνεται μια καμήλα, σύμβολο των εμπορικών καραβανιών που κατέληγαν στη Χαλκίδα από τα βάθη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

3. ΤΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ: Το μεγάλο ιστιοφόρο με τις λέμβους τριγύρω του υπογραμμίζει ότι η Χαλκίδα ήταν ένας από τους ασφαλέστερους και πιο πολυσύχναστους λιμένες του Αιγαίου.

Το έργο αυτό δεν είναι απλώς ένας πίνακας· είναι ένα παράθυρο στον χρόνο, που μας επιτρέπει να δούμε τη Χαλκίδα ακριβώς όπως την αντίκρισαν οι Γάλλοι περιηγητές λίγες δεκαετίες πριν από την Ελληνική Επανάσταση.