Κάποτε...στον Αη-Γέροντα ( 2 )

 Κάποτε...στον Αη-Γέροντα ( 2 )

( Οδοιπορικό )

Γράφει ο Δημήτρης Αποστόλου - « Ελύμνιος »

Προς το Καλαμούδι

Από την δυτική όχθη του χειμαρρώδη μυθικού ποταμού, χωνόμαστε ( τότε ) σε σκιερή ατραπό, κάτω από πυκνό δάσος χαλέπιας πεύκης ανηφορίζοντας προς Καλαμούδι - ένα ορεινό χωριουδάκι ( κάπου στα 400 μ. από την θάλασσα - προδρομικό αυτό του « Αη Γέροντα » ), με την δική του διαχρονική ( ποιός ξέρει πόσο παλιά ιστορία - πίσω απ΄τα μεσαιωνικά χρόνια που εμφανίζεται )... Μέσα από - πότε βουνίσιες κλιτύς και πότε σχηματισμένες απλάδες - προσπερνάμε πάνω απ΄τα « Διχαλορέματα ». Κάπου εκεί - στην θέση « Αψούς » ( ως θα μάθαινα πολύ υστερότερα ) - ο 33χρονος βαθμοφόρος του « Δ.Σ.Ε.» Γιώργος Βλαχούτσικος, σκοτώθηκε στα τραγικά χρόνια του Εμφύλιου από « συντροφικό » βόλι... Κι΄ύστερα διαπομπεύτηκε το άψυχο σώμα του απ΄τους διώκτες - αντιμαχόμενους « θριαμβευτικά » στις οδούς και τις ρύμες της Λίμνης...ως « επί ξύλου κρεμάμενον! »... Ζοφερές εποχές ( των « αδερφοφάδων » του Καζαντζάκη )...που παγώνουν τις μνήμες - και αχρείαστες να ΄ναι!.. Στο λιλιπούτειο Καλαμούδι και στο μοναδικό σπιτομάγαζο ( καφενείο και ταβερνείο μαζί - κάτι σαν τα παλιότερα « Χάνια » ), γευθήκαμε ό,τι πρόχειρο και αγνό...από αυγά, φρέσκο τυρί, ντοματάκια και φρούτα, μας παρείχε το μαγαζί κι΄καλοσυνάτη εξυπηρέτηση...

« Πατριαρχικό » καλοσόρισμα!..

Ύστερα πήραμε ανάκαρα μπροστά στον ανήφορο, για το προσκυνηματικό Μοναστήρι!.. Που φτάσαμε σε λίγο...και που δεν χρειάστηκε να χτυπήσουμε ρόπτρο ή βακτηρία. Η βαριά αυλόπορτα ήταν μισανοιχτή... Ένας σκυλάκος για λίγο μας γαύγισε...μα τούτο δεν ήτανε καν΄απειλή... Περσότερο ειδοποιητήριο ήτανε για τον δέσποτά του!.. Γιατί να!..μ΄ανοιγμένα τα χέρια - σαν Πατριάρχης τρανός π΄αγκαλιάζει την Οικουμένη - τώρα μας καλωσόριζε ένας ( μελλοντικός ) Άγιος!.. Ο Ιάκωβος!.. Μιλημένος απ΄τον Ηγούμενο ( τότε ήταν ο πατέρας Νικόδημος ) έσπευσε να μας « παραδώσει » το Μοναστήρι στα χέρια μας... προκειμένου οι μανάδες, οι θειάδες κι΄οι συνοδοιπόροι προσκυνητές, να επικουρήσουν στις υποδομικές ανάγκες της Μονής... Δυό ασπρομάλληδες καλογέροι, που με τον πατέρα Ιάκωβο συναποτελούσαν το μοναχικό δυναμικό...ο ένας σχεδόν άλαλος και βουβός κι΄ο άλλος παραγερασμένος - κυφός ( που στο σερνάμενο βήμα του τον ακολουθούσαν κοπαδάκια γατούλες!.. ), ήταν ανήμποροι να συμβάλλουν στις εργασίες - που πέρα απ΄την ασκητική ζωή - απαιτούσε η « βαριά καλογερική! »... Μα κι΄η κυρούλα που ΄ρχότανε ταχτική απ΄την αντικρινή Δρυμώνα, εκείνο τον καιρό ήταν το ίδιο ανήμπορη. Κάποιο « κοπέλι » του Μοναστηριού ανεβοκατέβαινε απ΄το Καλαμούδι...

Σαν... στον Παράδεισο!..

« Να! από ΄δω είναι η Τράπεζα και το Μαγειρείο μας...ο Φούρνος μας, το Δοχειάρι και τα Κελλάρια μας... το κοτέτσι και τα ( αν θυμάμαι ) κουνέλια μας...το παχνί για το γαϊδαράκο σας...τα κελιά ( νότια πλευρά ) που θα μένετε...»...για όλα ετούτα μας κατατόπιζε ο πατέρας Ιάκωβος...κι΄εμείς που θ΄αλλάζαμε για λιγάκι τρόπο ζωής κι΄αστικών μας συνηθειών...θαρρούσαμε πως έτσι θα ΄ταν... σαν στον Παράδεισο!.. ιδιαίτερα δε, σαν προσκαλούσε η γλυκόλαλη καμπανίτσα στην θεία Λειτουργία...ή σαν χτυπούσε δειλινά τον Εσπερινό και τον πρωϊνό - στο μισόθαμπο - Όρθρο!.. Κι΄όλα τούτα τα ιερά τελετουργικά στον χώρο το ναϊκό του καθολικού, που θαρρείς αιωρούνταν μυστήρια στο απαλό φως των λαδοκαντηλιών, και μελισσοκεριών... το μονότονο καλογερικό « ισοκράτημα » από τον ασπρομάλλη γεροπαππούλη ιεροψάλτη... που βγαίνοντας απ΄το Ιερό - λειτουργός ο πατήρ Ιάκωβος - βοηθών σιγοντάριζε...Το εκστατικό βλέμμα μας περιφερόμενο γύρω, τελικά στηλωνόταν και αναπαύονταν στην μεγάλη - αληθινή « Εικόνα πραότητος » - του « Αη-Γέροντα », ακουμπισμένου στην βαριά και ασήκωτη πατερική του μαγκούρα...αυτή που βλέπαμε ( χοντρή και πελεκητή κάποτε απ΄ τον ίδιο ) μέσα απ΄το τζάμι της Ιερής « Κειμηλιοθήκης - Λειψανοθήκης του »... Όπως την « άγια του Κάρα »... το Ρωσικό πετραχήλι και το κρεμαστό με τα κουδουνάκια λειβανιστήρι του...αυτό που μας λέγαν απαλά πως λικνίζονταν την στιγμή της « Ευχαριστιακής Ευχής », του « Τα Σα εκ των Σων! »... ή πάλι, όταν ψαλλόταν η μνήμη του!..

Μοναστηριακές « παιδιές »...

Εμείς τα παιδιά - προσφέροντας οι μεγάλοι τις βοηθητικές τους επικουρίες - εξοικιωθήκαμε με τον σκυλάκο - τον φύλακα του Μοναστηριού - που χαρούμενος πια μας συνόδευε, το ίδιο ταΐζοντας τις γατούλες, το ίδιο με τις κότες και τα κοκόρια ...κι΄ όλο που πλατσουρίζαμε στο νερό, λίγο πιο πάνω στο « Γεφυράκι » του ποταμιού... Στο « Αγιονέρι » που θαυματουργικά ανάβλυσε κάποτε ( απ΄το πεισματικό χτύπημα της μαγκούρας του Όσιου )...και στο « αη-σεντονάκι » στις βορεινότερες πάνω κορφές... για το δύσκολο της διαδρομής, πήγαν μονάχα οι μεγαλύτεροι - εμάς τους μικρούς δεν μας πήρανε... Μας πήραν όμως σε ομαδική πεδινότερη διαδρομή - δυτικά - προς την λιμνούλα με τις καστανιές...κι΄ακόμη πιο δυτικά στο σπηλαιώδες Ασκητήριο του Οσίου - εκεί που ο « Αη-Γέροντας » σε πλήρη απομόνωση και σ΄επαφή με το Θείο, ασκούσε τα ησυχαστικά - θεοτικά του καθήκοντα...

Δρυμώνα : Συναιρετά και συνηρημένα!..

Στο χωριό, αντικρύ ανατολικά του Μοναστηριού, πηγαίναμε σαν περίπατο με τους μεγάλους ( γονείς μας ή θείους ) - καμιά φορά και μονάχοι - με επικεφαλής μας τους μεγαλύτερους από μας...Τα ίδια κι΄εδώ. Το κεντρικό « μαγαζάκι » της πλατειούλας πλάϊ και κάτω απ΄το μεγάλο πλατάνι, δεν είχε πολλά να μας δώσει...μα όλο κάτι λιτό είχε να μας κεράσει η θαυμαστή του « αγία απλότητα! »...Κι΄η κυρούλα με τα γραφικά της σεγκούνια που εντυπωσίασε - πιο πολύ εμάς τα παιδιά - απάντησε στις μανάδες μας ( πάλι σε ΄μας ακαταλαβίστικα! )... σαν ζήτησαν να προμηθευτούν μυτζήθρες και ξηροτύρια : « Να τράξω! »... Πρωτόφαντη λέξη!..λαϊκότροπη και « χωριάτικη! »... Γιατί δεν γνωρίζαμε τότε πως η γιαγιούλα μιλούσε αρχαία ελληνικά...ούτε είχαμε μάθει ακόμα ( τα εις - άω / ώ) συναιρετά και συνηρημένα : Τηρέω-τηράω-τράω-τηρώ = να ειδώ, να κοιτάξω... Στ΄αλήθεια τούτο το ορεινό μας χωριό στην ευλογημένη γειτονιά του « Αη-Γέροντα », με το φυτωνυμικό των δρυών και το μυθωνυμικό των Δρυάδων κι΄Αμαδρυάδων Νυμφών...είναι κιβωτός μακρών παραδόσεων και χρονομηχανή του απώτερου παρελθόντος!..

Στην « αυλή των θαυμάτων! »...

Αντικρούοντας ( ίσως ) το Επικούρειο « λάθε βιώσας » ο Αλβέρτος Αϊνστάϊν... μας προέτρεψε να ζήσουμε την ζωή μας « σαν όλα τριγύρω μας να ΄τανε θαύματα! »...Όπως πράγματι θαύματα ήταν και πάλι όλα τριγύρω για τον πατέρα Ιάκωβο - τον σύγχρονο μοναχό ασκητή - στα χνάρια του παλαιού εκείνου « Αη-Γέροντα! »... Που τον αιθανόταν στον ξύπνο συλλειτουργό πλάϊ του, σε αγρύπνιες κι’ άκολουθίες..και που στον ύπνο του τον επισκεπτόταν για να τον γιάνει - σαν ήτανε άρρωστος - ακουμπώντας το χέρι στο μέτωπό του!..Ή πάλι φορές που τον ξύπναγε...« Ιάκωβε!..η πόρτα του Μοναστηριού είν΄ ανοιχτή!..το σκυλί βγήκε έξω! »... Μας τα διηγιότανε απαλά - τόσο ζεστά και ανθρώπινα - κάθε απόσπερο... έξω καθήμενος στο πεζούλιο του ναού...κι΄όλοι εμείς σαν τα κλωσσόπουλα ( ως « νοσσία υπό τας πτέρυγας » )...στριμωχνόμαστε γύρω - στην δική του « αυλή των θαυμάτων! »... Την κάπα που άπλωνε στο χορτάρι στις από πάνω κορφές ο Αη-Γέροντας ν’ άγναντέψει τον τόπο του - την απέναντι Γαρδινίτσα - κι΄έμεινε κάτω στη γης κυκλικό τ΄αποτύπωμα...τον γέροντα που εξυπηρετώντας πρόσφατα ένας φορτηγατζής, μετέφερε και κατέβασε στην είσοδο της Μονής...κι΄αμέσως - ευλογώντας ο γέρων - εξαφανίστηκε!...τα βαριά βήματά του το βράδυ, επιθεωρώντας το Μοναστήρι του...μα και τις δικές του συλλειτουργίες ο ίδιος Ιάκωβος με των Χερουβείμ και των Σεραφείμ τις αόρατες Τάξεις, που οι φτερούγες τους απαλά του χαϊδεύαν τις πλάτες!.. Ύστερα - ύστερα... βαριοκλείνανε κουρασμένα τα μάτια μας...μα τ΄αυτιά μας κρατούσαν ακόμη τα θαύματα και - σαν πέφταμε - τα κελιά μας γεννούσανε όνειρα Παραδείσια!.

Ιάκωβος - ο « με συγχωρείτε! »

- Της Λυκίας πολίτης / Λιβισίου ο γόνος / εραστής ησυχίας / στους εσχάτους τους χρόνους...

- Που συναίνεσε της Ευβοίας / που ευδόκησε της Φαράκλας / που κατέφυγε στον Αη-Γέροντα / στον μοναχισμό και στην αγιοσύνη!..

- Όσιος Ιάκωβος : Ο υψιπετής και λιγνός / Ο κυφός και ο ταπεινός / Ο των αγγέλων - επίγειος άγγελος / Όσιος Ιάκωβος - ο « με συγχωρείτε! »...

Επίλογος

Εδώ το « Οδοιπορικό στον Αη-Γέροντα » έκλεισε... Όχι με την ( τότε ) επιστροφή μας στην Λίμνη...ούτε με την ( τώρα ) παρωχημένη καταγραφή... Γιατί είναι πράγματα, συναισθήματα και βιώματα ( « αινίγματα ανεξήγητα ( θα ΄λεγε ο Σεφέρης ) για την ψυχή μας! »... που τα ζήσαμε τότε και τα επαναβιώνουμε σήμερα, αρωματίζοντας τις μνήμες μας με μύρο λεβάντας...είτε με μπόλικο μοσχολίβανο!..

Επιμύθιο - ( ήτοι δίδαγμα ηθικό )...

« Γιατί κι΄αν είδες το Χριστό μεσούρανα που επέτα / εγώ τον είδα στη Συγγρού σε μια μοτοσυκλέτα! »... ( « Το καλογεράκι » ).

...και το « καλογεράκι » του παλιού τραγουδιού, συνάντησε κι΄αυτό ( πόσο σωστά! ) το Χριστό, στα μοντέρνα κι΄εγκόσμια... Γιατί η διαχρονική αγιοσύνη κι΄η υπερτοπική θέωση, παραμένουν στον κόσμο μας... και σημερινές - και ενδότοπες!. Όπως - ας πούμε - ο 16ος αι. κι΄ο 20ος....Όπως - ας πούμε - ο Όσιος Δαυΐδ, που παρέδωσε την αγιοσύνη του και το μοναχικό σχήμα...στο νέο Όσιο - τον Ιάκωβο!..Μαζί με το ειλητάριο :

« ΕΙ ΤΙΣ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟΝ ΕΜΙΣΗΣΕΝ ΟΥΤΟΣ ΤΟΥ ΕΧΘΡΟΥ ΤΑΣ ΠΑΓΙΔΑΣ ΔΙΕΦΥΓΕΝ »...

Δ.Α. - « Ελύμνιος »

1954 : « Φωτογραφία με έναν Άγιο » : Όρθιοι από ΑΡ. Ζωή Ε. Αποστόλου ( κρατά τον μικρό Δαυΐδ Γ.Αποστόλου ) - Ευάγγελος Θ. Αποστόλου - π. Ιάκωβος Τσαλίκης ( σημ. Άγιος ) - Παναγιώτης Γ. Γαρυφάλλου - Ανθούλα Σ. Αποστόλου - Θεόδωρος Σ. Αποστόλου - Βασιλική ( Κούλα ) Βοκορόκου. Καθιστοί από ΑΡ. Θεόδωρος Γ. Αποστόλου - Θεόδωρος Ε. Αποστόλου - Δημήτριος Σ. Αποστόλου ( « Ελύμνιος » ) - Γεώργιος Σ. Αποστόλου ( « Ραν » ) - Αλέξανδρος Γ. Αποστόλου.

Ευχαριστίες οφείλω στον φίλο Κώστα Ματθαίο ( εκ των πρώτων δωρητών του Λαογραφικού Μουσείου της Λίμνης ), καλό γνώστη της περιγραφόμενης ευρύτερης περιοχής του θέματος, για τις ποικίλες πολύτιμες πληροφορίες του.

Πηγές - Βοηθήματα : « Το Ελύμνιον » Ν.Μπελλάρα - « Εκκλησίες & Εξωκλήσια της Λίμνης » Δ.Αποστόλου, Γ.Φαφούτη - « Ιστορία Γενέσεως της Ελληνικής Γλώσσας » Η.Λ.Τσατσόμοιρου - « Όσιος Δαβίδ - ο Γέρων...» έκδ.Ι.Μ.Οσίου Δαβίδ 1996 - « Ένας άγιος Γέροντας, ο μακαριστός π. Ιάκωβος » εκδ. πατ.Ι.Μ.Γέροντος 1996 - « Ελληνική Μυθολογία » Π.Ντεσάρμ - « Η Αποκάλυψη της Εύβοιας » Αλ.Καλέμη - Αρχειακή Συλλογή Δ.Α. « Ελύμνιου » - Βικιπαιδεια - Διαδίκτυο - Χάρτες κ.α.

( Υ.Γ. : Οι στίχοι του τραγουδιού « Το καλογεράκι » ανήκουν στον Φώντα Λάδι. Η μουσική στον Λίνο Κόκοτο και η απόδοση στην Ελένη Τσαγκαράκη ).