Πού είναι η Θεά της Γονιμότητας 6.000 χρόνων της Εύβοιας;

Ενα στεατοπυγικό ειδώλιο (του β΄ μισού της 4ης χιλιετίας π.Χ.).

Το συγκλονιστικό εύρημα των 6.000 χρόνων, από την Μακρυκάπα, που συνδέει την περιοχή με όλον τον ευρύτερο αιγαιακό χώρο, ως ένα ενιαίο και αδιαίρετο σύνολο, δεν είναι δυνατόν να το δει κανείς σήμερα. Μήτε Ευβοεύς, μήτε Έλλην. Μήτε φιλίστωρ, μήτε φιλότεχνος. Μήτε κανείς άλλος μελετητής, ιστορικός ή φοιτητής, που ίσως εκπονεί μια εργασία…

Διότι αποτελεί προϊόν αρχαιοκαπηλίας και ευρίσκεται στην… Γενεύη της Ελβετίας, στην «Συλλογή G. Ortiz». Η φωτογραφία του που παρουσιάζω είναι από το βιβλίο του Dorig «Art Antique» (αρ. 19Α), αναδημοσιευθείσα στο «Οδοιπορικό στη διασπορά των ευβοϊκών αρχαιοτήτων», της Αθηνάς Χατζηδημητρίου.Γ. Λεκάκης «Αρχαίες πόλεις και τοπωνύμια της Ευβοίας»

http://www.arxeion-politismou.gr/2020/05/thea-gonimotitas-Makrykapas.html

ΧΑΡΤΕΣ

Χάρτης-σχέδιο της πολιορκίας της Χαλκίδας (Νεγκροπόντε) από τους Βενετούς (Μοροζίνι) το 1668

ÉDITEUR 1787

1905-andree-richard-scobel-albert1

ΧΟΡΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΤΑΚΗ

Η Βίγλα του Κηφισού

                       

                         Εδώ χορεύουνε οι Νεράιδες.

                     Χιλιάδες χρόνια χορεύουνε

                     κάθε φορά που ο Πάνας

                     φυσά το σουραύλι του.

                  Είναι λίγο πιο πάνω το άντρο του.

                  Κι εσύ μπορείς να το δείς.

                  Ρώτησε το Βιγλάτορα

                  που κοιτάζει το πέρασμα.

 Ξέρει καλά την ιστορία του τόπου

                           και τα τραγούδια

                           που λένε οι Νύμφες

                           τις στιγμές που χορεύουνε.

                       

                       Γιατί ξέρεις,

                       τραγουδούν στο χορό τους

                       και λένε όμορφα λόγια στο ρυθμό

                       που τους δίνει ο Πάνας

                       καθώς φυσά το σουραύλι του.

ΜΑΝΟΣ ΦΑΛΤΑΙΤΣ

ΝΤΑΙΣΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

Εδώ χορεύουνε οι Νεράιδες.
Χιλιάδες χρόνια χορεύουνε
κάθε φορά που ο Πάνας
φυσά το σουραύλι του.

Είναι λίγο πιο πάνω το άντρο του.
Κι εσύ μπορείς να το δείς.
Ρώτησε το Βιγλάτορα
που κοιτάζει το πέρασμα.

Ξέρει καλά την ιστορία του τόπου
και τα τραγούδια
που λένε οι Νύμφες
τις στιγμές που χορεύουνε.

Γιατί ξέρεις,
τραγουδούν στο χορό τους
και λένε όμορφα λόγια στο ρυθμό
που τους δίνει ο Πάνας
καθώς φυσά το σουραύλι του.

ΜΑΝΟΣ ΦΑΛΤΑΙΤΣ
ΝΤΑΙΣΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

ΑΥΛΕΣ

ΑΥΛΕΣ

{ Το μινόρε της αυλής }

Σαν εικόνα παλιού τραγουδιού : σπίτι χαμηλό, αυλή ολάνθιστη, τοίχος ασβεστωμένος και πνιγμένος

στην πρασινάδα…

Κάποια επιμένουν να πηγαίνουν κόντρα στο ρεύμα της εποχής. Στρώνοντας τραπέζι σε φυσική σκιά, απολαμβάνοντας τον καφέ τους συντροφιά με τις ευωδιές από τα λουλούδια και πιθανά, με τα κελαηδίσματα των καναρινιών!

Όσο και αν οι ευωδιές που πλημμύριζαν την ατμόσφαιρα στάθηκαν σοβαρή πρόκληση, ο φ φωτογραφικός φακός δεν υπέπεσε στην αδιακρισία – κατά πως ορίζει ο χειριστής της που έχει αστικοποιηθεί ως ένοικος πολυκατοικίας – να εισχωρήσει στα ενδότερα του ανθισμένου παράδεισου. Ενδόμυχα ίσως από ζήλεια… αρκέστηκα να φαντάζομαι τη δροσιά της αυλής, τη νοικοκυρά της να μιλάει στα λουλούδια της κι αυτά να μεγαλώνουν, τη χαρά της παρέας που φιλοξενεί όμορφα και ανθρώπινα…

Ίσως την επόμενη φορά που περάσω απέξω… ίσως τότε επιβιβαστώ στο ξεχασμένο (;) τρίκυκλο που ξαποσταίνει, για να με ταξιδέψει στην παλιά Χαλκίδα του ’50 με τις λαϊκές γειτονιές, τις παρέες και τις καταπράσινες κοινόχρηστες αυλές!

ΑΠΟ ΤΟ POLIS

Λύρα του Πόντου,

«Λύρα του Πόντου,

                                                            Ποιητές ποντιακής καταγωγής»

            Επιχειρώντας μια γρήγορη περιήγηση στο πεντακοσιοσέλιδο πόνημα δικάχρονης  επίπονης ανθολογικής ενασχόλησης των Νίκου Γρηγοριάδη και Χρήστου Τουμανίδη το οποίο οι δύο συνεργάτες του έργου χαρακτηρίζουν στον πρόλογό τους ως μια «ιδιότυπη Ανθολογία  (στην οποία)περιλαμβάνονται ποιητές που ανήκουν σε διαφορετικές γενιές και τάσεις» και είναι «ποιητές ποντιακής καταγωγής που γράφουν μόνο ή κυρίως  (…) στην κοινή νεοελληνική» - θα σταθούμε σε ορισμένα καίρια σημεία  του συγγράμματος, τα οποία ξεκινούν με το προλογικό και το εισαγωγικό μέρος και ολοκληρώνονται με το επιλεγμένο ποιητικό έργο  ορισμένων εκ των σαράντα δύο δημιουργών.

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η γυναίκα στην Εθνική Αντίσταση

«Θαυμάζω τις γυναίκες μας και στ΄ όνομά τους μνέω». Ο στίχος του Δ. Σολωμού γράφτηκε για τις «Ελεύθερες πολιορκημένες» Μεσολογγίτισσες, αλλά πολύ καλά θα ταίριαζε και για τις ηρωικές γυναικείες μορφές της Εθνικής Αντίστασης, γιατί κι αυτές επάξια κέρδισαν το θαυμασμό και το σεβασμό μας παίρνοντας μέρος σ΄ όλα τα μέτωπα του απελευθερωτικού αγώνα και γράφοντας

χρυσές σελίδες στην παγκόσμια αντιφασιστική ιστορία

Και να σκεφτεί κανείς πως μέχρι τότε – εκτός από κάποιες εξαιρέσεις -η Ελληνίδα ήταν παραγκωνισμένη, κατώτερο φύλο, περιορισμένη μόνο για το σπίτι, βουτηγμένη στην αγραμματοσύνη, χωρίς νομοθεσία ισότητας, χωρίς δικαίωμα ψήφου. Κι όμως, εκεί που δεν είχε καν λόγο στην κοινωνική ζωή, έγινε πρωταγωνίστρια πολιτικών γεγονότων κι άρχισε να διεκδικεί ότι της ανήκε.

Μ ε την κήρυξη του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου οι γυναίκες συνέβαλαν σοβαρά στον παλλαϊκό ξεσηκωμό, στην ήττα των φασιστών εισβολέων του ΄40. Αντικατέστησαν τους άνδρες στην παραγωγή, εξασφάλισαν το ψωμί, τα φάρμακα, το ρουχισμό του

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 1868 ΒΙΑ ΚΑΙ ΝΟΘΕΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΑΥΛΩΝΟΣ

του Κώστα Σγούρου

Χάρτης του 1905 Andree, Richard; Scobel, Albert.

Γεώργιος Νικολάου Καραβάς, ιατρός. Ένα όνομα εντελώς άγνωστο σήμερα στην περιοχή του Δήμου Αυλώνος. Κι όμως είναι το όνομα του πρώτου βουλευτή που έβγαλε το Αυλωνάρι. Στις 10 Δεκεμβρίου 1862 ο Γεώργιος Καραβάς εκλέχτηκε πληρεξούσιος Καρυστίας της Β΄ Εθνοσυνέλευσης, της οποίας αντικείμενο ήταν η σύνταξη του Συντάγματος του 1864, του νέου εκλογικού νόμου και η εκλογή ανωτάτου

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟΥ ΠΑΝΟΥ ΤΗ ΣΤΕΡΝΑ

Νικόλαος Σπ. Καρατζάς

Ιστορικός – Αρχαιολόγος, ΜΑ

Σαν σήμερα, 28 Μαρτίου το 1822, Μεγάλη Τρίτη, λαβώθηκε σε ενέδρα στα Δυο Βουνά και πέθανε ο οπλαρχηγός Αγγελής Γοβιός ή Τζουτζάς ή Τζοτζάς. Στη συνέχεια των μαχών, στην περιοχή του «Πανού (Δούδαλη) τη Στέρνα» την ίδια ημέρα έπεσαν ηρωικά, για του Χριστού τη πίστη την Αγία και της Πατρίδος την ελευθερία, ο οπλαρχηγός και υπαρχηγός της Ευβοϊκής Επανάστασης του 1821, ο Κώτσος (Κώτσας) Δημητρίου ή Θηβαίος και ο αδελφός του αρχικαπετάνιου Αγγελή, Αναγνώστης , μαζί με 15 εμπειροπόλεμα παλικάρια τους.

Απόσπασμα των γεγονότων των μαχών:

«…Ο Αγγελής αψήφησε τις υποδείξεις κι όρμισε προς τους Τούρκους λέγοντας, κατά τη συνήθεια των τότε καπεταναίων, που πίστευαν στα όνειρα:

«Είδα όνειρο, η σημερινή μέρα θα΄χει μεγάλες συνέπειες. Της Τρίτης τ΄ όνειρο βγαίνει πάντοτε, αλλ΄ ό,τι γίνει, ας γίνει».

Κι εξακολούθησε το δρόμο του παρασύροντας μαζί πολλούς στρατιώτες. Μα μόλις προχώρησε προς τα Δυο Βουνά, οι κρυμμένοι Τούρκοι άρχισαν να ρίχνουν δεξιά κι αριστερά και σκότωναν πολλούς.

Εκείνες τις στιγμές παρουσιάστηκαν κι άλλοι καβαλάρηδες και τους κύκλωσαν. Ακολούθησε πανικός κι οι στρατιώτες άρχισαν να διαλύονται προσπαθώντας να σωθούν. Μονάχα δεκαεφτά παλικάρια έμειναν μαζί με τον Αγγελή κι εξακολούθησαν να πολεμούν απεγνωσμένα. Εκεί κοντά στα Δυο Βουνά λαβώθηκε ο καπετάν Αγγελής στο δεξί μερί. Συνέχισεν όμως να περπατάει και μπήκε μαζί με τον ψυχογιό του, που τον κρατούσε, σε μια ρεματιά. Εκεί τον έφθασαν οι Τούρκοι καβαλάρηδες κι άρχισαν να του ρίχνουν. Τότε λέει του παραγιού του να του δώσει το ντουφέκι του. Πυροβολεί εναντίον των Τούρκων και σκοτώνει δύο. Του πασάρει άλλο ντουφέκι ο παραγιός του, ρίχνει και σκοτώνει κι άλλο καβαλάρη. Πυροβολεί τέλος με τις πιστόλες του. Αλλ΄ απόκαμε από την αιμορραγία του ποδιού και στάθηκε. Ζήτησε νερό και χωρίς να ξέρει τι κάνει έπεσε μπρούμυτα στο ποτάμι της ρεματιάς, προσπαθώντας να δροσίσει τα χείλη του. Δεν πέρασε λεπτό κι ο Αγγελής ξεψύχησε εκεί, ψιθυρίζοντας στον παραγιό του:

«Φύγε για να μη σε πάρω στο λαιμό μου».

Ο παραγιός του φίλησε το χέρι, πήρε το ντουφέκι του και τις κουμπούρες κι έφυγε δρομαία μέσα από θάμνους κι άλλα χαμόκλαδα. Οι Τούρκοι τού ριξαν, μα δεν τον χτύπησαν κι έτσι σώθηκε. Λίγο πιο πέρα έγινε άλλη

1833

Οθωμανικό τέμενος Εμίρ Ζαδέ

Σχέδιο

Franz Karl Leopold Klenze, 1784-1864) Γερμανός νεοκλασικός αρχιτέκτονας, ζωγράφος και συγγραφέας. Μαζί με τον Καρλ Φρίντριχ Σίνκελ θεωρείται ο σημαντικότερος αρχιτέκτονας του Κλασικισμού[11].

Σχεδίασε και κατασκεύασε πολλά νεοκλασικά κτίρια στο Μόναχο, γενικότερα στην Βαυαρία, και στην Αθήνα





 Εμίρ Ζαδέ

Η ονομασία του προέρχεται από τις λέξεις εμίρ (εμίρης) και ζαδέ (γιος), δηλαδή το τέμενος του γιου του εμίρη.

Το τζαμί της Χαλκίδας ανήκει στον απλό αρχιτεκτονικό τύπο του μονότρουλου τεμένους

Απέναντι σώζεται επιβλητική η κρήνη του Χαλίλ, της ίδιας περιόδου. Πρόκειται για μια από τις δεκαεννιά δημόσιες κρήνες που κατασκευάστηκαν κατά την οθωμανική περίοδο

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ

      Ένας Χαλκιδόψυχος πατριδολάτρης

Γράφει ο Θανάσης Κούτος

‘Ιερή σκιά’ πλέον ένας ‘μέγας Χαλκιδεύς’, όπως ο ίδιος συνήθιζε να τιτλογραφεί σπουδαίες προσωπικότητες της κοινωνικής, πολιτιστικής και αθλητικής ζωής του τόπου, ο Δημήτρης Δεμερτζής, σ’ όσους ανεγνώρισε το μέγιστο της προσφοράς τους, σε τούτη την πόλη, που μαζί με τον πάλαι ποτέ κραταιό Ολυμπιακό Χαλκίδος ήταν οι μεγάλες αγάπες της ζωής του.

Λίγες μέρες πριν πάρει την άγουσα προς την αιωνιότητα… ‘τούτη η πόλη… αυτή η ομάδα…’ με πάθος συγκλονιστικό γι’ αυτή την πόλη που υπεραγαπούσε και που στις μέρες μας την έβλεπε να συρρικνώνεται σ’ όλους τους τομείς, με τρόπο σπαρακτικό και βαθιά οδύνη περιγράφει…:

Η Χαλκίδα της ομορφιάς αλαργινή ανάμνηση

‘Ένας νέος κόσμος ‘εισβάλλει’ τότε, ανατρέποντας τις δεσπόζουσες που είχαν καθορίσει τα ανθρώπινα μέτρα της πόλης μας. Μοιραία η παράδοση της σε ότι την μίσησε, την λεηλάτησε, την ξεπούλησε, την εκπόρνευσε. Βάρβαροι σπάσανε τα αγάλματα της, τα γκρέμισαν. Και στα στενά στις συνοικίες της πόλης χάσκουν έρημα, ρημαγμένα. Αυτά που κάποτε προκαλούσαν ησυχία αλλά και καντάδες, γιασεμιά και γαρδένιες. Η Χαλκίδα, τόπος εκβαρβαρισμού, σε μια Ελλάδα αρχέγονης διδαχής του σεβασμού προς τους νεκρούς…

Ο ουρανός στερήθηκε ότι ήταν η μέγιστη του ευτυχία. Άδειος απλώνει την απεραντοσύνη του, με οδυνηρή απουσία ότι πιο υπέροχο χαίρονταν τα ανθρώπινα μάτια και η καρδιά, τα πουλιά να ‘γράφουν’ επάνω του το δοξαστικό της ζωής…

Θ έ λ ε ι α ρ ε τ ή ν και τ ό λ μ η ν η Ε λ ε υ θ ε ρ ί α

'' Ό σ ο ι το χ ά λ κ ε ο ν  χ έ ρ ι  β α ρ ύ  του  φ ό β ο υ  α ι σ θ ά ν ο ν τ α ι ,

ζ υ γ ό ν  δ ο υ λ ε ί α ς  ας  έ χ ο υ σ ι Θ έ λ ε ι  α ρ ε τ ή ν  και  τ ό λ μ η ν  η  Ε λ ε υ θ ε ρ ί α '' [Ανδρέας Κ ά λ β ο ς ]

Σ' Ανατολή και Δύση και Νότον και Βοριά //για την Πατρίδα όλοι νά'χωμε μια καρδιά στην πίστη του καθένας ελεύθερος να ζη, // στην  δόξα του πολέμου να τρέξωμεν μαζί.                              

Βουλγάροι κι Αρβανίτες ,Αρμένιοι και Ρωμιοί- αράπηδες και άσπροι ,με μια κοινή ορμή,                     

για την Ελευθερίαν να ζώσωμε σπαθί,- πως είμαστ' αντρειωμένοι ,παντού να ξακουσθή.                                         

Να σφάξωμε τους λύκους που το ζυγό βαστούν-και Χριστιανούς και Τούρκους σκληρά τους τυραννούν...''

Στρατηγός Μακρυγιάννης.

''ΚΑΙ  παραδοθήκαμε εις την τιμή εσάς των  ο μ ό θ ρ η σ κ ώ ν  μας -Ρούσσων και Άγγλων

...τον τύραγνον...Τι φαντάζεστε...Από αυτά όλα η πατρίδα κλονίζεται ,από τις οδηγίες τις

πατρικές των πρέσβεων και δικώ μας ξενολάτρων''

Το φιρμάνι του  α φ ο ρ ι σ μ ο ύ  της Επανάστασης [ο αφορισμός πλην της υπογραφής του Πατριάρχη Κων/πόλεως φέρει τις υπογραφές του δεσπότη Ιεροσολύμων,Καισαρείας,Νικομήδειας,Δέρκων,Ανδριαν /λεως, Βιζύης,Σίφνου,Ηρακλείας,Νικαίας,Θεσ/νίκης,Βέροιας,Διδυμοτείχου,Βάρνης,Φαναρίου,

Ναυπάκτου,Χαλκιδικής,Τυρνάβου...]    

   ''...α μ φ ό τ ε ρ ο ι [Υψηλάντης και Σούτσος] α λ α ζ ό ν ε ς  και δ ο ξ ο μ α ν ε ί ς  ή

μάλλον ειπείν μ α τ α ι ό φ ρ ο ν ε ς ,εκήρυξαν του Γένους την ελευθερίαν και με την φωνήν

ΤΟ ΕΥΒΟΙΚΟ 1821.ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

Ιωάννης Φιλήμων, Δοκίμιον ιστορικόν περί τής ελληνικής Επαναστάσεως, Αθήναι 1859

«Η επανάστασις τής Ευβοίας εκρίνετο προβληματική, ως επεχούσης τά δευτερεία, άν ουχί τά ίσα, τής Κρήτης κατά τήν τυραννίαν τών Τούρκων, ών ένεκα οι Χριστιανοί κάτοικοι κατήντησαν κατά μέγα μέρος φέροντες μορφήν μόνην ανθρώπου.

Ως τοιούτοι οι Ευβοείς ανεπίδεκτοι εθεωρούντο οργανώσεως επαναστατικής, μή φέροντες πρόσωπα οπωσδήποτε διακεκριμένα. Σποράδην τό μυστήριον εγνωρίζετο παρά τισι διά τών εν Αθήναις καί Λεβαδεία εταίρων, εκ τού ανωτέρου δέ ιερατικού κλήρου τής νήσου ο μέν εν Χαλκίδι εδρεύων αρχιεπίσκοπος Γρηγόριος.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΡΜΟΛΑΟΥ